• Sal. Kas 29th, 2022

“Bir musibet”in yerinden oynattığı o çok önemli taşlar…

Byadmin

Eki 20, 2022

Azerbaycan’ın kendi topraklarını Ermenistan işgalinden kurtarmak için başlatmış olduğu ve 44 günde sonlanmış olan operasyon, bölgede bir takım taşı yerinden oynatırken, geçen 12-13 Eylül’de iki ülke içinde sınırda yaşanmış olan çatışmalar Batı’nın kimi devletlerinin ve internasyonal kurumların hareket geçmesine niçin oldu.

İki ülke daha Sulh Anlaşması imzalanıp sınırlar kati şekilde çizilmezken, Ermenistan ve Batı’daki ermeni diasporası Azerbaycan’ı ‘sınır ihlali’ yapmakla suçladı.

Bakü bir çok vakit bu durumları şaşkınlıkla karşılarken, 6 Ekim’de Prag’da Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev ile karşı karşıya buluşmasından birkaç gün sonrasında Emmanuel Macron’un sarf etmiş olduğu sözler Azerbaycan kamuoyunu kızdırdı.

Independent Türkçe‘nin sorularını yanıtlarken Azerbaycan Parlamentosu’nun deneyimli üyelerinden Melahat İbrahimkızı, Devlet Başkanı Aliyev’in kesin duruşunun Ermenistan’ın da Batı’daki Ermeni diasporasının da bazı Batılı devletlerin ve internasyonal kurumların “kimyasını bozduğunu” beyan etti.

İbrahimkızı, ülkesine karşı meydana getirilen suçlamaların haksız bulunduğunu ve daha ilkin onlarca kere olduğu benzer biçimde bunun da üstesinden geleceklerini altını çizdi:

AKPM ve öteki internasyonal kurumlarda ve hatta AGİT Minsk Grubu Eş Başkanı, Fransa Devlet Başkanı Macron’un konuşmalarında Azerbaycan’a karşı önyargıların ve kinci pozisyonların bulunduğunu görüyoruz. Birkaç gün sonrasında kendi topraklarımızı ermeni işgalinden kurtarmanın ikinci zafer yılını kutlayacağız. Fakat buna karşın dünyada işgalci güçleri ve bilhassa Ermenileri destekleyen sübjektif pozisyondaki güçler bizim bu haklı zaferimizi gölgelemeye çalışıyor. Biz gerek AKPM’de Azerbaycan’a karşı adeta harp veren güçlerin, gerek Emmanuel Macron’un ve gerekse işgalcilerin lehine dünya ölçeğinde emek verme meydana getiren öteki güçlerin bunu asla tesadüfen yapmadığını iyi biliyoruz.

Sadece artık tren gitmiştir ve Azerbaycan kendi topraklarını işgalden kurtardı. Başta ABD olmak suretiyle, dünyanın büyük güçleri Azerbaycan’ın bu askeri operasyonları tamamen kendi topraklarını ermeni işgalinden kurtarmak için yaptığını beyan etti. Onun için biz ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin Erivan’daki tutumlarını şaşkınlıkla karşıladık.

İşte AGİT Minsk Grubu’nun diğeri eş başkanı ABD’nin en üst düzeydeki başka bir yöneticisinin davranışlarını bundan sonraki sulh sürecine sağlayacağı katkıyı kendiniz düşünün. Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un bizlere karşı sergilediği bu hasmane tavır anlaşılır benzer biçimde değil, bunu niçin yapar acaba?
 

Melahat İbrahimkızı.jpg

“Şunu bilmenizde yarar vardır ki, Azerbaycan bugün bir tek işgalci Ermenistan’a karşı savaşım vermiyor, işgalciyi dünyada destekleyen güçler bizlere karşı daha geniş bir cephede savaşıyor” diyen Melahat İbrahimkızı, “Azerbaycan senelerden beri ASALA ve öteki terör teşkilatlarını finanse eden Ermeni diasporası ve ermeni lobilerine karşı savaşıyor. AKPM’de bizlere karşı savaşım verenlerin destekçileri de aynı gruplar. Biz bunların geçici bulunduğunu oldukça iyi biliyoruz. Muhterem Cumhurbaşkanımız son iki yılda tüm internasyonal toplantılarda Azerbaycan’ın toprak bütünlüğü, Karabağ’ın statüsü, Hankendi’nde yaşayan ermeni nüfusunun durumuna ilişkin oldukça açık ve net konuşmuştur: hiçbir statü söz mevzusu olmayacak. Muhterem Cumhurbaşkanımız kısa süre ilkin Prag’da Emmanuel Macron ile bir araya geldi. Ben Macron’un o açıklamaları muhterem Cumhurbaşkanımızın katiyetli pozisyonunu gördükten sonrasında yaptığına inanıyorum. AKPM ve öteki internasyonal kurumlar hangi sonucu alırsa alsın muhterem Cumhurbaşkanımızın kati ve katiyetli iradesi ve almış olduğu kararlar söz mevzusu. Sulh Anlaşması imzalanacak, Zengezur Koridoru açılacak, sınır çizgileri belirlenecek. 29 Mayıs 1918’den bu yana biz hep Moskova’dan gelen bir telefonla ve milletin iradesi asla hesaba katılmadan Ermenistan’a toprak mevzusunda tavizler vermek zorunda bırakılmışız. Topraklarımızın vakit içinde Ermenistan’a bırakılmasının hiçbir hukuk temeli de bulunmadı. Sınır çizgileri belirlendiğinde tarihen bizim olmuş topraklar konusunu da gündeme getireceğiz” ifadelerini kullandı.

Günümüzde Ermenistan devletinin mevcut olduğu toprakların eskiden Azerbaycan halkına mahsus bulunduğunu söyleyen İbrahimkızı, “Biz her şeyin zamanı gerçeklikler ve internasyonal hukuk çerçevesinde çözülmesini istiyoruz. Bu bakımdan 2020 Münih Güvenlik Konferansımızda muhterem Cumhurbaşkanımız son iki yüz yıl süresince cereyan etmiş olayların kronolojisini belgelerle dünya kamuoyuyla paylaştı. Geçtiğimiz otuz yıl içeresinde biz bu tür baskı girişimlerini azca görmedik. Sadece haklı pozisyonumuzu daima kanıtladık ve bundan sonrasında da kanıtlayacağız” dedi.

Melahat İbrahimkızı, sözlerini şöyleki tamamladı:

Günümüz dünyasında yaşanmış olan jeopolitik değişimlerde Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan’ın attığı adımları oldukça önemsiyoruz. İki kardeş ülke Azerbaycan ve Türkiye’nin devlet başkanları adeta kuyumcu dakikliğiyle oldukça kırılgan dengeyi koruyor. Bu şekilde bir ortamda Azerbaycan ve Türkiye’nin, Aliyev’in ve Erdoğan’ın beraber yürümesini oldukça mühim buluyor ve dünya barışına büyük katkı sağlayacağına inanıyoruz.

Avrupa Konseyi-Rusya ilişkilerinin ilkin ihraç, arkasından ise Rusya’nın ‘terörist devlet’ duyuru edilmesiyle neticelenmesi son yıllarda bilhassa Avrupa Parlamentosu’yla sıkıntılar yaşayan Türkiye’de iyi mi değerlendiriliyor?

AİHM kararlarının da Türkiye tarafınca sık sık eleştirildiği bir dönemde Rusya’nın Konseyden ihraç edilmesi ikili ilişkileri iyi mi etkileyecek?
 

Yunus Emre aa.jpg

CHP İstanbul Milletvekili Yunus Emre / Fotoğraf: AA

 

Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’ndeki Türkiye delegasyonu üyesi Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Milletvekili Yunus Emre, ‘Rusya’nın sınırları değişiklik yapma ve ilhak girişimlerinin BM ilkelerine uymadığına’ dikkat çekerek Avrupa Konseyi’nin değişik bir atma durumunun olmadığının altını çizdi.

Independent Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Yunus Emre, şu değerlendirmelerde bulunmuş oldu:

Avrupa Konseyi-Rusya ilişkilerinin seyrini Mart 2014’ten sonrasında büyük seviyede Kırım’ın Rusya tarafınca ilhak edilmesi belirledi. Belli olduğu suretiyle sınırların değiştirilemez olması ilkesi BM’nin temel kuralı olup bunun ihlal edilmesinin yaptırımları ne olursa olsun olmalı. Türkiye de Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi de Kırım’ın ilhakını hiçbir vakit kabul etmedim. Geçtiğimiz Şubat ayında Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasıyla başlamış olan süreçte tekrardan sınır değişiklik yapma ve ilhak girişimleri söz mevzusu oldu. Kısaca BM ilkeleri tekrar zede oldu. Aynı derecede mühim olan ve Avrupa değerlerine uymayan başka bir mevzu da insanların muharebede yaşamını kaybetmesidir. Rusya’nın Avrupa Konseyi üyeliğinden atılmasından bir süre sonrasında gene Konsey tarafınca ‘terörist devlet’ olan edilmesi, her şeyden ilkin o ülkenin vatandaşlarının kendi haklarını Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde aramaları sürecini yok etti. Bir AKPM’deki Rusyalı milletvekilleri yardımıyla oradaki durumlara ilişkin bilgiler edinebiliyorduk, şimdi bunların hepsi ortadan kalktı.

Avrupa Konseyi’nin Rusya’yı ‘terörist devlet’ duyuru etmesinin, bundan sonraki süreçlerde Türkiye’nin de Rusya’yla ilişkilerde sonucu alırken aşırı titiz düşünmesini gerektirdiğini ikleri devam eden Yunus Emre, “Bu sebeple yaptırımlara karşın bilhassa iktisat alanında iki ülke arasındaki ilişkiler gelişirken bundan sonraki süreçte ‘terörist devlet’ şeklinde vasıflandırılan bir ülkeye uygulanacak yaptırımların ucunun Türkiye’ye de dokunma ihtimali doğabilir. Türkiye daha Mart 2014’te Kırım’ın Rusya’ya ilhakını kabul etmeyerek omurgalı bir tutum sergilediği benzer biçimde Dışişleri Bakanlığımız son dönemlerde dört bölgenin ilhakını reddeden izahat yayımladı. İlhakın BM Genel Kurulunda kınanmasından sonrasında Avrupa Konseyi’nin Rusya’yı ‘Terörist devlet’ duyuru etmesini Türkiye’nin iyi okuması ve adımlarını yeni durumlara bakılırsa atması gerekir” şeklinde konuştu.    

Avrupa Konseyi-Rusya ilişkilerinin işin başından ve Strasbourg’un yüzünden yanlış kurulduğuna işaret eden Londra Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Cemil Hasanlı da, Rusya kararlarının doğru olmasına karşın bundan sonraki süreçte Konsey’in kendi eski hatalarından ders alacağına inanmadığını beyan etti.

Independent Türkçe‘ye konuşan Prof. Dr. Hasanlı, şunları söylemiş oldu: 

Komünizmin buhranı ve Sovyetlerin çöküşü dünyanın mühim kısmında siyasal boşluğun ortaya çıkmasına niçin olmuştu. Soğuk savaşın sonlanmasıyla komünizmin mirasının paylaşılması mücadelesi yapılıyordu. Onun için eski Sovyet cumhuriyetlerini BM ve AGİT’ten sonrasında Avrupa Konseyi’ne de monte etme isteği ortaya çıktı. Bunu yapmanın ana amacı yeni bağımsız ülkelerde Rusya tesirini azaltmaktı. Sadece Baltık Cumhuriyetleri haricinde eski Sovyet ülkeleri Avrupa Konseyi’nin ilke ve prensiplerini benimsemeye hazır değildi. AKPM’ye üye olmak için yeni devletlerin kendi yasalarını Konseyin taleplerine uygun hale getirmelerinin doğru olmasına karşın o devletler Avrupa ilke ve kurallarına hiçbir bakımdan hazır değillerdi.

İşin daha fena yanı ise ilkin yasalarını sözüm ona Avrupa normlarıyla uyumlu hale getiren ülkeler ilerleyen dönemde o yasaları daha ucube durumlara sokmakla kalmayıp fiiliyatta işlevsiz kıldılar. Mesela siyasal tutuklular mevzusunda işin başlangıcında atılan adımlar hemen sonra tamamen ortadan kalktı ve böylece problemler daha da büyüdü.
 

Prof. Dr. Cemil Hasanlı.jpg

 

Prof. Dr. Hasanlı, “Azerbaycan örneğinde baktığımızda dikkati şu noktaya çekmem gerekir diye düşünüyorum: biz ülkemizin AKPM kurallarına uyacağını düşünürken AKPM bizim ülkemizin kurallarına uydu. Maalesef AKPM’nin Azerbaycan’la ilişkilerinde ‘Havyar diplomasisi’ diye bir kavram politika ve dış ilişkiler literatüründe yerini almış olduğu benzer biçimde siyasal tutukluların durumuyla ilgili raporun hazırlanmasına izin verilmemesi de kara lekelerden biri olarak AKPM evveliyatına geçmiş oldu. Böylece AKPM siyasal bakımdan değilse de içsel bakımdan aşınmanın da ötesine geçerek batkı noktasına geldi. Dünyaya bakış itibarıyla Rusya’nın tesir alanında bulunan ülkeler için AKPM kararları bir kağıt parçası durumuna geldi. Bunun en büyük sebebi AKPM’nin eski Sovyetlerden ayrılmış ülkelerle olan ilişkilerini adeta tamamen Rusya üstünden kurmaya çalışmasıydı” dedi.

Prof. Dr. Cemil Hasanlı, sözlerini şöyleki sürdürdü:

1990’lı yıllarda Karabağ’da, Abhazya’da, Cenup Osetya’da, Dnestr bölgesinde ortaya çıkan ayrılıkçı hareketler ve Orta Asya’daki etnik çatışmalar bilfiil Rusya tarafınca desteklenirken AKPM bu gelişmelerin tamamına izleyici kalmış olarak Rusya’nın manevra alanını daha da genişletti. Çeçenistan’daki kanlı vakalar ise direkt Kremlin tarafınca tertipleniyordu. 2008 senesinde Gürcistan’ı ‘cezalandırmak’ için Cenup Osetya’yı işgal eden Rusya’nın daha da güçlenmesi için Sarkozy’nin Fransa’sı Mistral’ler sattı. Böylece Rusya’nın kendi arka bahçesi saydığı bölgelerde istediği benzer biçimde at oynatmasına AKPM değil yaptırım uygulamak devamlı suskun kaldı.

Rusya ise bundan yüreklenerek Mart 2014’te Kırım’ı ilhak etti, geçtiğimiz 24 Şubat’ta ise eski Rusya İmparatorluğunu tekrardan oluşturmak amacıyla Ukrayna’ya hücum etti. Eski SSCB sürecini örnek alan Vladimir Putin günümüzde Suriye’yi işgal etmiş, Libya’ya paramiliter güçler göndermiş, Venezuela’daki diktatoryayı kendi himayesine aldı.

İçerde ve dışarda izlediği politikaların nerdeyse tamamının Avrupa Konseyi ilke ve kurallarıyla çatışır hale gelmişken Ukrayna’ya da saldırarak kimi bölgelerini ilhak etmeye emek harcaması Strasbourg’un aklını başına getirmiş olmalı ki, Rusya bir süre ilkin Konsey üyeliğinden atıldı, arkasından ise birkaç gün ilkin AKPM tarafınca ‘terörist devlet’  deklare edildi.

“25 senelik karşılıklı ilişkilerin neticede bu noktaya gelmesi Avrupa Konseyi açısından acıklı bir durum olması gerekirken bundan bir netice çıkarılacak mı?” diyen Cemil Hasanlı, “İnanmıyorum. Bunu somut örneklere dayanarak söylüyorum. Mesela, adları Azerbaycan ile yolsuzluk skandallarında geçen AKPM üyesi 10 milletvekilinin hangisi cezalandırıldı? Hiçbir tanesi. Rusya delegasyonuyla beraber Suriye’ye giden hangi AKPM üyesine bari kınama cezası verildi? Hiçbir tanesine. Rusya Ukrayna’ya saldırmasaydı, Avrupa kral ve ilkelerinin bilhassa Rusya ve Azerbaycan tarafınca ayaklar altına alınarak çiğnendiğini AKPM’de hatırlayan olacak mıydı? Ukrayna’nın Lviv kentinden sonrasında Rusya saldırılarının sırasının Avrupa’ya geleceğini görünce AKPM’ye en yüksek oranda aidatı ödeyen Rusya’yı ilkin Konseyden atıp arkasından ‘terörist devlet’ duyuru etmelerinin gerçek sebebi işte budur. Avrupa Konseyi ve AKPM’de temelden ve köktencilik değişikliklerin zamanı çoktan gelmiştir. Üye ülkelere karşı yaptırımlar sertleştirilmeli, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları zamanında alınmalı ve uygulanması sağlanmalıdır. Azerbaycan hapishaneleri siyasal tutuklularla dolu olmasına rağmen Avrupa Konseyi’nin bir kurum olarak varlığı sorgulanmamalı mıdır? AKPM’nin yol verdiği hataların sıralaması o denli kabarıktır ki, bundan sonraki dönemde kendi itibarını kurtarması için bu kurumun köktencilik adımlar atması haricinde herhangi bir seçenek göremiyorum” ifadeleriyle sözlerini sonlandırdı.

Neredeyiz acaba?

Harp durumu olmasaydı, “Bir musibet bin nasihatten iyidir” dememizin bir sakıncası olur muydu?

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan senelerdir, başta BM olmak suretiyle internasyonal kurumların nüzul durumunda olmasına vurgu yaparken {hiç de} haksız değilmiş, öğle değil mi?

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısını ‘bir musibet’ niteliğindeki hadise olarak başta BM olmak suretiyle internasyonal kurumların silkinerek kendine gelmesine vesile olacak mı?

Vesile eğer olmazsa kendi kapılarına kilidi de kendilerinin asması gerekmeyecek midir acaba? 

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan