• Sal. Kas 29th, 2022

“Düzensizlik” denen o şey… Seviye dağılıyor mu? Dünya bu kez de kendi geçmişine gülerek el sallayabilecek mi?

Byadmin

Eyl 24, 2022

Evvelde planlanıp planlanmadığı belli değil, planlansa bile gerilimin bu kadar yükseleceğini anlamak zor olurdu. 

Evet, bu eylülün bundan önceki eylüllere asla benzemediği açık.

Ağustos sonunda Rusya’nın kontrolündeki Azerbaycan topraklarından Ermenistan’a ikinci sınır kapısının açılmasına paralel olarak Laçin ilinin Azerbaycan’a iade edilmesi aslına bakarsak sulh için atılmış adımlardan biri olarak değerlendiriliyordu.

Fakat 13 Eylül’de sınırda yaşanmış olan ve iki tarafta da oldukca ağır kayıplara yol açan çatışmalar, tansiyonu had sayfaya çıkardı. 

ABD Kongresi Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin 17 Eylül’de Ermenistan’ı ziyaret etmesi, gelişimleri şimdiye kadar görülmemiş bir noktaya taşıdı.
 

aa.jpg

Ermenistan’a bir ziyaret gerçekleştiren Nancy Pelosi, sınırda yaşanmış olan çatışmalar mevzusunda Azerbaycan tarafını suçlamıştı / Fotoğraf: AA

 

Son yaşananlardan dolayı Azerbaycan’ı suçlayan Pelosi, Ermenistan’ın yanında yer aldıklarını deklare etti. 

Bakü bunu bekliyor muydu, belli değil. Sadece Pelosi Ermenistan’ı terk eder etmez, Rusya’nın hamlelerine şahit olduk. 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, muhtemelen ülkesinin Ukrayna’yla girmiş olduğu harpte istediğini alamamasından dolayı, yedekteki 300 bin askeri orduya celp etmek için seferberlik sonucu aldı.

Bununla yetinmeyen Kremlin, kendi kontrolü altındaki Lugansk, Donetsk, Herson bölgelerinin Rusya’ya ilhak edilmesi için referandum yapılması kararını gündeme getirdi. 

Galiba bunun da kafi olmadığını gören Rusya Devlet Başkanı Putin, gene ve tekrardan “nükleer tabanca kullanılabileceklerine” işaret etti. 

Tüm bu tarz şeyleri değil algılamak, yalnız seyrederken bile insan “Bu eylül bitecek mi acaba?” diye düşünmeden edemiyor. 

Eylül sürüp giderken Independent Türkçe de süreçleri yakından izlemeyi sürdürüyor. 

Gelişmelerle ilgili görüşlerini paylaşan Ukrayna’dan Anwar Derkach, Independent Türkçe‘ye şu değerlendirmelerde bulunmuş oldu:

Ermenistan gezisinde Nancy Pelosi Azerbaycan’la askeri çatışmasında Ermenistan’ı destekledi. İşin dikkat çeken yönü, ABD’li politikacının son 30 yılda bölgedeki durumları atama eden mühim delilin ‘farkına varamaması’ oldu: Azerbaycan topraklarının bir kısmı Ermeni işgali altında. Eğer Pelosi hakikaten demokratik değerlere ön plana çıkaran birisi olsaydı, onun bu mühim durumu ne olursa olsun hatırlatması gerekirdi.

ABD Kongresi Temsilciler Meclisi Başkanı’nın açıklamalarına yansımayan bir öteki husus da sınırdaş olmamasına karşın, Rus askeri güçlerinin Karabağ’da bulunması olgusu. Bu, Ukrayna’ya karşı işgalcilik savaşı yürüten askeri güçleridir. Pelosi, Birinci Dünya Savaşı yıllarında yaşamını kaybeden Ermenileri anarken, Azerbaycanlıları destekleyen Türkiye’ye de salladı. 

“Washington, Türklere karşı hareket etmek için Rusya’nın Kafkasya’daki eski uydusunu destekliyor”

“Bugün Ankara güvenilir ve kuvvetli bir destekçi başarının elde edilmesinde Sayın Aliyev’e kendinden eminlik aşılıyor” şeklinde konuşan Anwar Derkach, Bakü’nün kendi topraklarını geri almak için iki mühim faktörü başarıyla kullandığını söylemiş oldu: İlki, askeri bakımdan Rusya’nın Ukrayna’da yenilgiye maruz kalması ve ikincisi, Türkiye’nin değişmez desteği. 

Anwar Derkach, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

Aliyev’in başarısı otomatikman Türkiye’nin başarısı sayılıyor. Günümüzde Türkiye’nin Kafkasya’da Rusya’dan daha kuvvetli bir pozisyon elde etmesi ABD’yi rahatsız etti. Rusya-Ukrayna cephesinden durum büyük seviyede ABD’nin Ukrayna hükümetine tabanca gönderilmesi, mali ve öteki ekonomik desteğine bağlı. Türkiye ise Cenup Kafkasya’da ABD’nin çıkarlarına bakmaksızın hareket ediyor. Nancy Pelosi, Ermenistan gezisini Erdoğan’a uyarı yapmak için değerlendirdi, şu sebeple bu benzer biçimde bağımsız hareketler ABD’yi sinirlendiriyor. Washington, Türklere karşı hareket etmek için Rusya’nın Kafkasya’daki eski uydusunu destekliyor. 

“Ukrayna, son olarak model Amerikan silahlarına güveniyor”

Rusya’da seferberlik duyuru edilmesi hakkında da değerlendirmede bulunan Anwar Derkach, “Bununla ilgili Ukrayna yöneticilerinin kısıtlı açıklamaları ve toplumsal medyadaki görüşler mevcut. Silahlı Kuvvetler Baş Kumandanı General Valeriy Zalujnı’nın ‘Ukrayna topraklarına kaç işgalci gelirse gelsin hepsi imha edilecektir’ sözleri toplumda umut doğurdu. Gözlemciler yakın gelecekte Ukrayna-Rusya cephesindeki Rus Silahlı Kuvvetler mensubu sayısının mühim derecede artmayacağını ifade ediyor. Şundan dolayı askerlerin giyim-kuşamı, tabanca altına alınması ve talimden geçmesi minimum birkaç ayı alacak” dedi.

Ek olarak, Ukrayna’nın son olarak model Amerikan silahlarına güvendiğini söyleyen Anwar Derkach, “Savaşın ilk saatlerinden başlayarak Ukrayna ordusunda silahlanma süreci devam ediyor. Kendi ülkesinin topraklarını savunmaya hazır Ukraynalı sayısı yeteri sayıda mevcut” ifadeleriyle sözlerini tamamladı.
 

Anwar Derkach.png

Anwar Derkach / Fotoğraf: Independent Türkçe

 

“Putin’in Ukrayna’da ‘kendi tuzağına düşmüş olduğu’ söylenebilir”

Gelişimleri Bakü’den izleyen Azerbaycan Yükseliş Partisi (AYP) Genel Başkanı Anar Asadli de yaşananları, küresel gelişmelerin bölge jeopoitiğini etkilemesi bakımından değerlendirdi. 

Asadli’ye bakılırsa, Cenup Kafkasya bölgesinde mevcut statükonun oluşmasında Batılı ülkelerin kendi sorumluluklarını yerine getirmemesi etkili. 

Independent Türkçe‘ye konuşan AYP Genel Başkanı Asadli, şunları söylemiş oldu:

Rusya-Ukrayna harbinde Rusların yeteri kadar oldukca yitik vermesi ve Batı’nın askeri-siyasi desteğiyle Ukrayna ordusunun ilerleme kaydetmesinin paralelinde Azerbaycan ve Ermenistan liderlerinin bilhassa son Brüksel buluşmasından sonrasında iki ülke içinde sulh anlaşması taslağı hazırlanmasının beklendiği bir dönemde sınır bölgesinde patlak veren geniş çaplı provokasyonlar, iki tarafın da büyük kayıplar vermesine niçin olurken, ABD yönetimi üç numarası konumundaki Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin Erivan’da Azerbaycan ve Türkiye aleyhindeki sözlerini duyduk.

Özbekistan’ın Semerkant kentinde meydana gelen Şangay İşbirliği Örgütü Zirve toplantısından sonrasında Ukrayna’nın bazı bölgelerinde ‘Rusya’ya ilhak’ referandumu planlarının uygulamaya konması için düğmeye basılmasını Kremlin’in yeni provokatif adımları olarak görülmesi gerekir. Hele hele Vladimir Putin’in 300 bin askerin celp edileceği yeni bir seferberlik sonucu alması bir yana dursun, dünyayı nükleer silahla tehdit etmesi, gerek bölgesel ve gerekse internasyonal çapta bizi ne benzer biçimde tehditlerin bekleyebileceğine işaret ediyor. 
 

Anar Asadli.JPG

Azerbaycan Yükseliş Partisi Genel Başkanı Anar Asadli

 

İşin kaygı verici anlarından birinin ise, Vladimir Putin’in ‘yeni bir Rusya imparatorluğu kurma’ niyetinden geri adım atmaması bulunduğunu dile getiren Anar Asadli, “Putin, 1991 sonbaharında SSCB’den ayrılarak bağımsızlıklarını duyuru eden ülkeleri ‘oyuncak devletler’ diye nitelendirdi. “Rusya’nın kendi zamanı topraklarına dönmeyi” adeta kendine misyon edinen Kremlin sahibinin bu planlarının Ukrayna’da tutmadığını görmemize karşın, bu istekten geri adım atma niyetinde olmaması üzücü. Bu bağlamda Putin’in Ukrayna’da “kendi tuzağına düşmüş olduğu’ söylenebilir” dedi.

“Gelinen noktada Rusya ordusu silahlarının Batı’nın ve Türkiye’nin Ukrayna’ya sağlamış olduğu silahların oldukca peşinde kaldığını kanıtlandığını görüyoruz” şeklinde konuşan Anar Asadli, bu durumun, Kremlin cephesinde derin hayal kırıklığı yarattığını; “psikoljik durumları negatif etkilediğini” savundu.

“İşte bundan dolayı Vladimir Putin durdurulamıyor” diyen Anar Asadli, sözlerine şu şekilde devam etti:

Bunun bir sonucu da Rusya toplumunda yaşanmış olan güvensizlik depremi. Bakınız işte, dört gün ilkin seferberlik kararnamesi çıkınca Rusya’nın yabancı ülkelerle sınırları süresince kilometrelerce vasıta kuyrukları oluştu. Doğrusu kendi vatanları namına savaşması ihtiyaç duyulan bir milletin fertleri, kendi topraklarından firar ediyor. 

Asadli, “Maalesef bugün yaşanmış olan bu vakalar bölgemize demokrasinin, refahın, insanca hayata devam etmenin gelmesine belirli süre engel olacak. Bunun haricinde Batılı ülkelerin bir zamanlar tamamen kayıtsız kalmalarından dolayı Azerbaycan’ın, Ukrayna’nın, Gürcistan’ın, Moldova’nın toprak bütünlüğü bizzat Rusya tarafınca ihlal edildi ve bu durum sürüyor. Bilhassa Cenup Kafkasya’da değişik bir ekonomik güce haiz Azerbaycan’da demokratik süreçlerin desteklenmemesi yüzünden ülkede ekonomiyi ve siyaseti yönlendiren oligarşik bir sistem ortaya çıktı. Örnek vermem gerekirse komşu Gürcistan’da bugün Azerbaycanlı oligarkların 3 milyar dolarlık bir yatırımı söz mevzusu olup hukukun işlediği bir sistemin mevcut olması durumunda bunun olanaksız olacağını hepimiz biliyor” dedi.

“Washington’un, bu sürecin daha yeni başladığını hesaba katması gerekir”

“Günümüzde Ukrayna’nın Lugansk ve Donetsk bölgelerinin Rusya’ya ilhak girişimleri yüzünden Batı’yla sonuna kadar gerilen iplerin, aynı süreçlerin Moldova’da, Abhazya’da, Karabağ’da, Cenup Osetya’da yaşandığı sıralarda da gerilmesi gerekirdi. Kuşkusuz, o süre biz bugün daha değişik mevzularla uğraşır olacaktık” diyen Anar Asadli, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

Çoğulculuğun, hukukun üstünlüğü ilkesinin, hür teşebbüsün ve oldukca partili sistemin Azerbaycan’daki gelişiminin önlenmesinde yönetimin olmasıyla birlikte, Batılı ülkelerin de suçu bulunuyor. Rusya’nın kendi yörüngesinde demokrasinin kuralları üstüne kurulan devletler istememesi su götürmez bir gerçek.

Batı’nın Putin’e karşı bu kadar acımasız bir harbe girmesinin sebeplerinden biri de iş budur. 44 günlük savaşın bitirildiği gün, geçici olarak Azerbaycan topraklarına girerek sınır bölgesini ve 4 bin metrekarelik bir alanı kendi kontrolü altına alan Rusya askeri güçlerinin ülkemiz için sorun çıkarabileceğinin hesaba iştirak etmesi gerekir.

Nancy Pelosi’yi Ermenistan’a göndererek Rusya’nın ‘yeni imparatorluk’ planını önleme siyaseti güden Washington’un bu sürecin daha yeni başladığını hesaba katması gerekir. 

“Rusya’nın bölgede uygulayacağı her tür senaryoya karşı hazırlıklı olmamız gerekir”

“Bizi en oldukca tedirgin eden durum Kafkasya’da son aşama ciddi bir şeylerin hazırlığının yapılmasına dair emarelerin olması” diyen Anar Asadli, “Onun için Rusya’nın bölgede uygulayacağı her tür senaryoya karşı hazırlıklı olmamız icap ettiğini düşünüyorum. Kati olan husus şu ki, eski Sovyet coğrafyasında bilhassa Cenup Kafkasya’nın uzun sürecek istikrara, güvenliğe, toplumların sulh ortamında beraber yaşamaya, demokrasiyi geliştirmeye ihtiyacı var. Yönetim sistemleri geliştirilerek demokratik kimlik kazanmalı, hukukun üstünlüğü ilkesinin bu bölgeye hakim kılınmalı. Ve ikimiz de bu süreçte Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan bir araya gelmiş olarak Büyük Kafkasya Evu projesinin temelini atmalı. Bölgenin gelişmesine engel olan tüm faktörler cesurca arka plana itilmeli. Ve üç ülkenin uyumlu komşuluk ilkesi temelinde ortaklık anlaşması imzalaması gerekir” şeklinde konuştu.

“Bölgede Rusya-Batı sürtüşmesinin daha da güçlenebilir”

Mesleğinden dolayı, gelişimleri Ermenistan medyası üstünden de seyretme fırsatı bulunan Erciyes Üniversitesi Öğretim Görevlisi, “Ermeni meseleleri’ mevzusunda uzman bilim adamı Prof. Dr. Gaffar Çakmaklı’ya bakılırsa, Nancy Pelosi’nin gezisinin Ermenistan’ın iç siyasetinde gerilimi artırdı. 

Independent Türkçe‘ye açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Çakmaklı, bölgede Rusya-Batı sürtüşmesinin daha da güçlenebileceğine dikkat çekti:

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin yanında Ermeni yanlısı Kurultay üyesiyle Ermenistan’a gitmesi, bu ülkedeki siyasal gerilimi had sayfaya çıkarmanın yanı sıra, siyasal kutuplaşmayı daha da derinleştirdi. Pelosi’nin gelişine hususi ehemmiyet veren Batı yanlıları sokaklara çıkarak Pelosi’yi kurtarıcı görevi atfettikleri benzer biçimde, onun gelişini ‘bayram’ olarak nitelendirenler de azca değildi… Serdarabad’daki sözde ‘soykırım’ anıtını ziyaret ederken döktüğü gözyaşları, Başbakan Paşinyan başta olmak suretiyle, Ermeni yetkililerle yapmış olduğu görüşmelerde Ermenistan’a verdiği açık destek ABD devletinin pozisyonu olarak nitelendirildi. 
 

 

Son 30 yılda ‘Ermeni soykırımı’ mevzusunun ABD Temsilciler Meclisi’nde gündeme getirilmesinde gerek Pelosi’nin ve gerekse öteki Kurultay üyelerinin oynadığı görevi söz mevzusu. Ek olarak, Başkan Biden’ın 24 Nisan 2021’deki mesajında ‘Ermeni soykırımı’ kelimesini söyleniş etmesinde Pelosi’nin tesirini iyi bilen Ermenistan, kendisini coşkuyla karşıladı. Bir baskı aracı olarak ‘soykırım’ kozu günümüzde Azerbaycan’a karşı kullanılıyor. Nitekim Başkan Pelosi’nin ‘Ermenistan demokrasisini korumak ve ülkenin toprak bütünlüğüne meydana getirilen tehdidi ortadan kaldırmak’ adı altında meydana gelen bu gezisi, Azerbaycan’da ciddi hoşnutsuzluklara niçin oldu. 

Ermenistan medyasından Pelosi’nin gezisini seyredip notlar alırken bu gelinen noktanın ülkedeki gerilimi artırdığına tanık bulunduğunu özetleyen Prof. Dr. Gaffar Çakmaklı, bu mevzuda şunları söylemiş oldu:

Rusya yanlısı güçler, Pelosi’nin gelişini fırsat bilerek ve bundan yüreklenerek Paşinyan’ı devirme girişimini tekrar tekrarladı. Rusya’nın ‘Beşinci kolu’nun da epey aktifleştiğini gözlemledim. Bu durum, ilerleyen dönemde vatandaşların birbirine karşı çıkmasından ta iç harbe kadar varabilir. Bu bağlamda Pelosi’nin gezisinin bu karşı durmanın temelini attığını ifade edebiliriz. 
 

Prof. Dr. Gaffar Çakmaklı  Mehdiyev.jpg

Prof. Dr. Gaffar Çakmaklı Mehdiyev

 

Pelosi’nin gezisinin arka planında, Ermenistan’ı kendi safına çekmek kaydıyla ABD’nin, Rusya’yı bölgeden sıkıştırıp çıkarma niyeti de bulunduğuna dikkati çeken Prof. Dr. Gaffar Çakmaklı, “Bunun için ortamın uygun olması da ABD’nin Ermenistan’daki kurumlarınca iyice hesaplanmamış değil. Sınırda cereyan eden kanlı vakalarda Ermenistan’ı desteklemeyen Rusya ve başını çekmiş olduğu KGAÖ’den hoşnut olmayan nüfusun mühim kısmını kendi saflarına çektiğini düşünen ABD, bu bölgeye müdahale imkanlarını tartacak. Bu ülkede askeri üssü bulunan ve askeri-ekonomik-politik stratejisinde hep ön planda tuttuğu Ermenistan’ı elden vermemek için Rusya’nın da tüm tedbirleri alacağından şüphe duyulmaması gerekir. Bununla birlikte ‘Sulh Gücü’ kisvesi altında Azerbaycan’a soktuğu askeri güç üstünden Rusya’nın Azerbaycan’a her türlü baskıyı yapma imkanı bulunuyor” dedi.

“Ermenistan iktidarı ABD ile yakınlaşma politikasını sürdürecektir”

Karabağ’ın halihazırda Rusya askeri yöntemi altında bulunan kesiminde yaşayan ahalinin, Pelosi’nin da ifade etmiş olduğu suretiyle ‘haklarının, güvenliğinin korunması ve kendi kaderini atama etmesi’ mevzularında da ABD ile Rusya içinde düşünce birliği bulunmadığını ifade eden Prof. Dr. Çakmaklı, “Rusya buradaki ahalinin durumuyla ilgili probleminin ilerleyen dönemde çözüme kavuşturulması gerektiği düşüncesini ortaya attı. Bölgenin kontrolü Rusya’nın elinde olduğundan kendi elinde olduğu bu probleminin çözümüne geri dönmeyi haliyle düşünmüyor. Bu iki ülke AGİT’in tekrardan diriltilmesi için uğraşılan AGİT Minsk Grubu içinde de ortaklık yapamıyor. Rusya-Ukrayna savaşının sürdüğü bir zamanda ABD, Fransa ve Rusya’nın eş başkanlık kurumu çalışamayacağı için, ABD’nin bölgeye müdahale imkanları da sınırı olan duracak. Karabağ problemininin tamamen çözüldüğünü iddia eden Azerbaycan bununla ilgili herhangi bir arabuluculuğu da kabul etmiyor” şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Gaffar Çakmaklı, sözlerine şunları ekledi:

Bu durumdan anlaşılacağı suretiyle ABD, kendi Temsilciler Meclisi Başkanı Pelosi’nin Ermenistan gezisi üstünden bölgeye müdahale mevzusunda antrenmanlar yapıyor.  Bu durum Cenup Kafkasya’da ABD-Rusya atışmasına niçin olabilir. Rusya’nın kendisini cezalandırabileceğini göz önüne bulundursa bile Ermenistan iktidarı ABD ile yakınlaşma politikasını sürdürecektir.

44 günlük savaştaki yenilgisinden sonrasında Ermenistan Batı’da kendisine bağlaşık arama girişimlerini sürdürüyor ve esas müttefiki olan ABD ve Fransa’yı internasyonal kuruluşların içinde tekrardan arabulucu olarak görmek istiyor. Nitekim Pelosi’nin son gezisini yorumlayan Ermeni politika bilimcileri de durumu bu şekilde yorumluyorlar. 

“Pelosi’nin gezisi süreçleri daha da karmaşık hale getirdi”

Nancy Pelosi’nin gezisinden sonrasında Ermenistan’ın, Rusya ile müttefiklik anlaşmasından ve KGAÖ’den ayrılmasının da Ermenistan’da tartışılan konulardan bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gaffar Çakmaklı, son olarak “Güya Rusya’nın ‘NATO’su’ Ermenilere destek vermek yerine Azerbaycan’ı kolluyormuş. Erivan ülkedeki Rusya karşıtlığı bu şekilde kullanarak eyleme dönüştürmenin ardında. Sadece bu şekilde bir girişimde bulunması durumunda Rusya’nın öfkesiyle karşılaşacağını da hesaba katıyordur kuşkusuz. Bir takım öteki mevzuyu da (Zengezur Koridoru, Ermenistan-Azerbaycan Sulh anlaşması, ulaşım yollarının açılması v.d.) hesaba katarak durum değerlendirmesi yaptığımızda Pelosi’nin gezisinin süreçleri daha da karmaşık hale getirdiğini söyleyebiliriz” ifadeleriyle sözlerini sonlandırdı.

Seferberlik sonucu Rusya’da aniden taşları yerinden oynatırken, daha geçen hafta Şangay İşbirliği Örgütü’nün Semerkant Zirvesi’nden sonrasında, şimdi tadın kaçtığını anlamak de zor olmasa gerek. 

Bir taraftan ittifaklar üstünden güç kazanmaya çalışırken, öteki taraftan kendi ülkenin gençlerinin bir kısmının seferberlik kararını duyunca sınırlara akın etmesi, bir lideri efkarlandırmaya yeter herhalde. 

1995-2015 arasındaki süreci değerlendirirken Zbignew Brzezinski “Yeni seviye kuramadık” demişti.

İşte o düzensizlik dağılırken, dünya kendi geçmişiyle, Karl Marx’ın söylediği benzer biçimde, tekrar mı “gülerek el sallayacak”, yoksa insanlık nükleer silahların konuşacağı bir durumla mı karşı karşıya duracak?

Evet, bunun birinci sıradaki sorumlusu para, petrol, doğalgaz karşılığında ülkeleri yönetenlerin diktatörleşmesine göz yumanların ta kendisi değil mi?

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan