• Cts. Eki 1st, 2022

Fanatizm, edebiyat ve özgürlükten niçin korkar?

Byadmin

Ağu 27, 2022

Dinlerin ve ideolojilerin standart, değişmez, tektipleştirici, kolektivist, doğrusal ve indirgemeci insan ve dünya görüşleri vardır.

Bu özelliklerinden dolayı günümüzde insanı, doğayı ve yaşamı indirgemeci ve katı ideolojilerin ve dinlerin yaklaşımlarıyla idrak etmek ve yorumlamak sıhhatli değil.

Günmüzde mutlak doğrucu ve dayatmacı bir doğaya haiz fanatizmlerin edebiyat, felsefe, bilim, sanat ve terbiye alanlarında anlamlı, verimli ve yaratıcı pek bir sözleri bulunmaz.

Mutlak doğrucu ve dayatmacı ideolojiler ve dinler, anlamlı, açık ve yaratıcı sözler söylemek yerine, mensuplarını insanı yok etmeye teşvik eden ve yönelten tabloların ortaya çıkmasına niçin olurlar.
 

Salman Rüşdi.jpg

“Şeytan Ayetleri” kitabının yazarı Salman Rüşdi, 12 Ağustos Cuma günü New York’ta düzenlenen bir konferansın sahnesinde saldırıya uğradı / Fotoğraf: Reuters

 

Dünyaca meşhur bir edebiyatçı olan Salman Rüşdi, ilerlemiş yaşına karşın Hadi Matara isminde bir fanatiğin saldırısına uğradı ve ağır bir halde yaralandı.

İran diktatörü Humeyni, edebiyat kurgusu durumunda bir yaratı yazmasından dolayı yazar hakkında ölüm fetvası vermişti.

Humeyni, bir edebiyat eserini bahane ederek dini internasyonal güç mücadelesinin bir aracı olarak kullandı.

Dinin ulusal ve internasyonal güç mücadelelerinde kullanışlı bir araca daha kolay ve yalın hale getirilmesinin sayısız örneği bulunur.  

İran rejimi, dini ve mezhebi küresel ölçekte etkin bir yumuşak güç aracı olarak kullanmaya devam ediyor.

İran’ın Salman Rüşdi üstünden dini internasyonal güç mücadelesinin aracı olarak kullanımı birçok probleme ve birçok yeni probleminin gündeme getirilmesine niçin oluyor.

Bu bağlamda “fanatizmin, edebiyattan ve özgürlükten niçin korkmuş olduğu” sorusunun ciddi bir halde konuşulmasına ve tartışılmasına gerekseme var.

Bu bölüm, mevzuyla ilgili referans noktalarını ihtiva eder. (Related Nodes field)

Fanatizm, din ve ideoloji adına insan tecrübesini tek kolay bir slogana indirgeniyor.

İnsan tecrübesi, tek kolay bir formüle yada slogana indirgenmeyecek kadar varlıklı ve sınırsız bir çeşitliliğe haiz.

Tek yol yada tek çözüm bulunduğunu söyleyen dinler ve ideolojiler, aslen insanla beraber yaşamsal ve organik gerçekliği ve çeşitliliği de inkar ederler.

İnsanı ve yaşamı inkar eden tüm dinler ve ideolojiler, fanatizm ve sertlik üretirler.

Otoriter dinler ve ideolojiler, hep ötekini düşmanlaştırma ve şeytanlaştırma üstünden onları dışlar, değersizleştirir ve bir asla düzeyine indirgerler.  

Otoriter din ve ideolojilerin kaynakları, kendilerini kabul etmeyen kişilerin iyi mi yoldan çıkmış olduğu, sapkınlığa saplandığı ve helaka iyi mi gittiğinin söylemleriyle doludur.

Bir dinin otoriter bir tarzda kendisinden değişik inançları benimseyenleri, ötekileştirmesi ve hedef haline getirmesi, insani çoğulculuğa karşı bir düşmanlığın ortaya çıkmasına niçin olur.

Otoriter ve tototaliter dinler, çoğulculuğa karşı oldukları şeklinde, bilime, felsefeye, bireye, kısacası çağıl olan her şeye karşıdırlar.

Otoriter ve totaliter ideolojiler, çağıl dünyanın değerlerine ve yaşam tarzlarına karşı çıkmak suretiyle kendilerinin günümüzdeki varlıklarını meşrulaştırmaya ve güçlendirmeye çalışırlar. 

Daha önceki tarihsel çağların köhne ve işe yaramaz anlayışlarıyla insanı ve yaşamı idrak etmek mümkün değil.

Çağıl dönemde insan; özgürlük, akıl ve onur sahibi kendisine özgü bir varlıktır. Başka bir ifade ile insan; özgür, onurlu, akıllı ve emsalsiz bireydir.

Dinler ve ideolojiler, özgür, onurlu ve emsalsiz kişi fikrinden asla hoşlanmazlar.

Özgür, onurlu ve emsalsiz bireyler, asla tek bir dinin, kültürün, ideolojinin yada kimliğin ürünü olamazlar.

Akıl sahibi insanoğlu olarak bireyler, data, birikim ve tecrübeleri ışığında hayatlarının değişik dönemlerinde değişik yönlere yönelebilir ve her değişik yönelişte değişik davranışlar sergileyebilirler.

Özgür bireylerin her değişik yönelişi, yeni edebiyat, felsefe, sanat ve bilim eserlerinin doğmasına kaynaklık edebilir.

Bireylerin yapmış oldukları özgür seçimler, onların hayatlarını, şartlarını ve toplumlarını derinden etkisinde bırakır ve şekillendirir.
 

ap.jpg

Salman Rüşdi’nin 1989’da piyasaya çıkan “Şeytan Ayetleri” romanı, Hz. Muhammed’e ithamda bulunmuş olduğu sebebi öne sürülerek İslam dünyasından büyük tepkiler almıştı. 14 Şubat 1989’da İran lideri Ayetullah Humeyni tarafınca fetva verilerek Rüşdi’nin başına üç milyon Amerikan doları ödül konulmuştu / Fotoğraf: AP

 

Özgür bir edebiyatçı, felsefeci yada bilim insanı, içinde doğup büyümüş olduğu kurumsal inançların ve ideolojilerin doğmalarını reddedebilir ve onların haricinde kendisine uygun yeni değerler, anlayışlar ve idealler ortaya koyabilir.

Özgür bir edebiyatçı, tutkulu ve eleştirel bir ruha haizdir. Özgür bir edebiyatçı, baskının, tutuculuğun ve fanatizmin değişik şekillerini köktencilik bir eleştiriye doğal olarak meblağ.

Özgür bir edebiyatçı, ortaya bir kurgu koyduğu vakit bunu bir dine yada ideolojiyi alternatif olarak yazmaz.
 

Edebiyat, özgürce kurgu yapmaktır. Edebiyat, insanı darlaştıran, sığlaştıran ve yapaylaştıran tüm aşırılıkları ve kötülükleri tekrardan kurgulamak suretiyle insanı içinde bulunmuş olduğu realiteyle tekrardan yüzleştirmeye ve içinde bulunulan derin fenalık durumundan iyi mi çıkılacağı mevzusunda insana sarsıcı ilhamlar vermeye çalışır.

Özgürlük ve edebiyat, bir bütündürler. Özgürlüğün olmadığı yerde edebiyat olmaz.

Baskı, sertlik ve sansürle özgürlüğü ortadan kaldırmak, aslen edebiyatın, felsefenin, bilimin ve sanatın ortadan kaldırılmasıdır.

Edebiyatçı, özgürce düşleyerek ve düşünerek yazar. Baskı ve şiddetin amacı, edebiyatçının düşleme, düşünme ve yazma yaratıcılığını yok etmektir.

Edebiyat, insanı ve yaşamı özgürce kurgulayarak özgür insanı merkezine alır.

Fanatizm, insanoğlunun bireyselleşmesinden ve özgürleşmesinden korkmuş olduğu için edebiyattan nefret eder ve korkar. 

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan