• Per. Eyl 29th, 2022

Ikazlar ve beklentiler… | Independent Türkçe

Byadmin

Ağu 27, 2022

Rusya’nın saldırılarıyla başlamış olan savaşın altıncı ayının dolduğu gün olan 24 Ağustos’ta Ukrayna kendi devlet bağımsızlığının 31’inci yılını kutladı.

19 Ağustos 1991’de SSCB Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov’a karşı gerçekleştirilmek istenen darbe girişimi 22 Ağustos’ta başarısızlıkla sonuçlanınca, 23 Ağustos’ta parlamentoyu toplayan Mihail Gorbaçov hükümete itimatsızlık bildirdiğini deklare etti. 

Ertesi gün Ukrayna’nın duyuru etmiş olduğu bağımsızlık sonucu domino taşı etkisiyle Orta Asya’yı bile etkiledi ve 30 Ağustos’ta Özbekistan almış olduğu müstakil olma kararını düne kadar aynı ittifakın içinde bulmuş olduğu cumhuriyetlerle paylaştı. 

Rusya Federasyonu’nun daha 12 Haziran’da bağımsızlık referandumu gerçekleştirmesine karşın diğeri cumhuriyetlerin bu yöndeki kararlarını Ukrayna tetikledi. 

İlginçtir ki, darbeciler Mihail Gorbaçov’u o zamanlar Ukrayna’ya bağlı olan Kırım’ın Foros nahiyesindeki dinlenme tesisine hapsetmişti.

Sadece askeri darbenin en kolay kurallarını yerine getirmedikleri için başkent Moskova’da başarı göstermiş olamayınca Gorbaçov, Moskova’ya dönerek görevinin başına geçmişti. 

Buna benzer başka bir örnek de Ekim 1964’te yaşanmış ve evvelde hazırlanmış sivil darbeyi engelleyebilme ihtimalini tamamen ortadan kaldırmak amacıyla Kırım’da bulunan Komünist Parti Genel Sekreteri Nikita Hruşşov’un Kiev’e geçme girişimi bizzat KGB Başkanı Vladimir Semiçastnıy tarafınca önlenmişti. 

Bu bölüm, mevzuyla ilgili referans noktalarını ihtiva eder. (Related Nodes field)

Peki, Ukrayna operasyonunun 10-15 günde biteceğini ve Rus orduları başkent Kiev’i kuşatır-kuşatmaz halkın gül-çiçekle sokağa çıkarak işgalci askeri birlikleri karşılayacağına dair analizi devlet başkanına kimler sunarak Vladimir Putin şeklinde deneyimli bir adamı bu kadar yanılttı? 

Kiev’i 10-15 günde teslim alma planından, 6 ay içinde, “Dünyaya oluşturulan yegane penceremiz Türkiye’dir” noktasına gelinmesi, Moskova için ilerleyen dönemde neleri vadediyor? 

‘Yegane kapı Türkiye’yle iktisat alanındaki ilişkiler iyi mi ve nereye kadar geliştirilebilecek? 

Türkiye’nin Moskova’daki eski büyükelçisi Umut Yardım, Turan Haber Ajansı ve ASTNA tutumsal ve siyasal analizler merkezi ayrıcalık sahibi Mehman Aliyev ve Washington’dan ABD Yabancı Medya Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi Alex Raufoğlu Independent Türkçe‘nin sorularını yanıtladı.

“İşgalin en ağır maliyeti Moskova’ya çıkacaktır”

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ikili ve bölgesel çerçevenin fazlaca ötesine geçerek, küresel ölçekte bir mücadeleye dönüştüğünü söyleyen Türkiye’nin Moskova’daki eski büyükelçisi Umut Yardım, “Bu mücadelede taraflar ellerinde mevcut tüm imkanlarını sahaya sürüyor, karşı tarafa azami seviyede zarar verebilecek adımları atıyorlar. Bugün geldiği aşama itibarıyla da bu durumun daha uzun seneler hatta on seneler süresince sürebileceğini de kuvvetli küçük bir ihtimal olarak değerlendiriyoruz. Rusya ile geniş bir rakip cephe içinde şiddetlenerek gelişen bu çatışma/cenk ortamı, öngörülemeyen bir tarihe kadar dünyayı meşgul etmeyi sürdürecektir” diye konuştu.

“İkili ilişkilerden başka Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi başta olmakla birçok bölgesel/internasyonal kurum da bu harpte satranç taşları olarak yer alıyorlar” diyen Umut Yardım, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

Moskova tüm bu bölgesel/internasyonal kuruluşlardan giderek dışlandı, tesir ve neticelerini kolayca üstünden atamayacağı bir yalnızlık içine girdi. Bilhassa Batı dünyasının büyük bir kararlılıkla uygulamaya koyduğu yaptırımlar ise en kuvvetli tabanca ve tesirleri derhal her alanda görülüyor. Her ne kadar bu süreçte tüm taraflar karşılıklı olarak yıpranmış, zarar görmüşlerse de orta ve uzun solukta işgalin en ağır maliyetinin Moskova’ya çıkacağını düşünüyoruz. Bugüne dek meydana getirilen çeşitli analizler bunu gösteriyor. Mesela Rusya’nın GSMH’nin yıl içinde yüzde 5-6 kadar düşebileceğinin işaretlerini verdi.  Bunun yanı sıra bilhassa enerji alanında Rusya’ya bağlı ülkelerin bu bağımlılıklarını peyderpey azaltma yönünde kesin oldukları da görülüyor. Batı dünyası nihayet Moskova’ya bu seviyede enerji bağımlılığının maliyetini anlamış gözüküyor. Siyasal tablo bu yönde gelişirken Batı, bilhassa elindeki en büyük koz olarak görmüş olduğu yaptırımların zafiyete uğratılmaması, arkasından dolatılmaması yönünde uyarılarını tamamlanmamış etmiyor. 
 

Türkiye'nin Moskova eski Büyükelçisi, Gelecek Partisi Dış İlişkiler Başkanı-Ümit YARDIM.jpg

Türkiye’nin Moskova eski Büyükelçisi, Gelecek Partisi Dış İlişkiler Başkanı Umut Yardım

Rusya’nın bu yaptırımların etkisinden “dolaylı yollardan kurtulamaması için” her kanaldan muhatap ülkelere baskıların da sürdürüldüğünü söyleyen Umut Yardım, “Bu bakımdan başta Batı’nın yakın radarı altında bulunan ve Rusya ile ilişkileri fazlaca yakından izlediği Türkiye ve Azerbaycan şeklinde ülkelerin attıkları adımlar her zamankinden daha dikkat çekici durumda ve takip ediliyor. Nihai tahlilde, ister Rus doğalgazının Azerbaycan üstünden Türkiye’ye satılması şeklinde senaryolar, ister yaptırımların Rusya üstündeki tesirini azaltabilecek öteki kanalların kullanılması, bu kez Rusya’nın karşısındaki Batılı cephenin baskılarını Türkiye ve Azerbaycan üstünde daha da çoğaltması, yeni krizlerin doğması şeklinde neticeleri bununla beraber getirebilir. Bilhassa Türkiye’nin başta ABD ile ilişkilerinin bugünkü sorunlu tabiatı hatırlandığında yeni krizlerin tüm taraflara etkilerinin daha da ağır olabileceğinin dikkate alınması gerekir. Öteki taraftan, bilhassa Ermeni lobilerinin baskıları sebebiyle ABD’de Kongrenin Bakü aleyhine attığı adımlar hatırlandığında böylesine bir senaryonun Azerbaycan için de arzu edilmeyeceğini söylemeliyiz” dedi.

Ek olarak Türkiye-Rusya ilişkileri hakkında konuşan Yardım, “İlişkilerin bugünkü tabiatının ciddi problemler ve dengesizlikler taşıdığını çeşitli vesilelerle söylüyoruz. Neredeyse tüm alanlarda. Ve bu ilişkilerin mahiyetinin kapsamlı şekilde yeni baştan değerlendirilmesinin ve sıhhatli bir dengeye kavuşturulmasının gelecek dönem Türk dış politikasının temel önceliklerinden biri olması icap ettiğini de düşünüyoruz. Bu değişiklik aslen tüm tarafların da lehine olacak, ilişkiler bir nevi sunilikten de kurtulacaktır” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.

“Bu durumun son bir örneğini de Akkuyu Nükleer Enerji Santrali projesinin durumu teşkil etti” şeklinde konuşan Umut Yardım, Türk şirketlerinin bu proje içindeki durumlarıyla ilgili olarak geçtiğimiz günlerde yaşanmış olan yeni gelişmeler, projenin mahiyeti hususunda ilk günden buyana devam eden spekülasyonların bir kez daha gündeme gelmesine vesile oldu. Bu sorunların kaynağının ve projenin gerçek mahiyetinin ilgili organlarca en saydam ve açık haliyle kamuoyumuz ve halkımızla paylaşılması icap ettiğini düşünüyoruz. Aksi takdirde esasen çeşitli potansiyel sorunlarla karşı karşıya bulunan Türk-Rus ilişkilerinin geleceği hakkında yeni sual işaretlerinin doğmasına da zemin hazırlanmış olacaktır” ifadeleriyle sözlerini tamamladı.

“Washington Ankara’ya siyasal bir kredi açıyor”

Türkiye ile Rusya arasındaki ticari ilişkilerde petrol ve doğalgaz ithalatının en ön planda olduğu malum bir gerçek. 

Rusya’nın kimi vakit kısıtlamalarına ve Batılı ülkelerin değişik kanallardan petrol ve doğalgaz tedarik etme planlarına karşın, Rusya’dan Türkiye’ye ihraç edilen doğalgazda herhangi engelleme yada kesinti söz mevzusu olmadığı şeklinde, 5 Ağustos Soçi buluşmasından birkaç gün ilkin Mersin, Akkuyu Nükleer Enerji Santrali inşaatında da dikkati çeken gelişmeler yaşandı. 

Türkiye daha iki yıl ilkin Karadeniz’de 320 milyar metreküp doğalgaz rezervi bulduğunu açıkladığında Rusya doğalgazının TANAP vasıtasıyla pompalanması mevzusu da gündeme gelmişti (aslen Mayıs 2018’den bu yana gündemde).

Rusya tarafının Türkiye’yi ‘Dünyaya oluşturulan yegane penceremiz’ olarak nitelendirmesiyle doğalgazın TANAP vasıtasıyla da Türkiye’ye ihracı mevzusunda söylentiler çıktı.

Independent Türkçe‘nin mevzuyla ilgili sorularını Bakü’den yanıtlayan Turan Haber Ajansı ve ASTNA tutumsal ve siyasal analizler merkezi ayrıcalık sahibi Mehman Aliyev, şunları söylemiş oldu: 

Bu şekilde bir operasyonun gerçekleşmesi için, bu aşamada Azerbaycan’ın kapasitesinin yetmeyeceğini en baştan ifade etmemiz gerekir. Rusya ile Azerbaycan daha 1990’lı yılların ortalarından beri kendi aralarında doğalgaz takası yapıyorlar ve Temmuz 2021’de yenilenen kontratın 2023 yılına kadar süresi var.

Sadece bu miktar 1 küsur milyar metreküp ve finansal operasyonların da devrede bulunduğunu düşünmüyorum. Zaman içinde Rusya doğalgazının da TANAP’a pompalanma ihtimalinin olabileceğini düşünüyorum.
 

Mehman Aliyev.png

Turan Haber Ajansı ve ASTNA tutumsal ve siyasal analizler merkezi ayrıcalık sahibi Mehman Aliyev

 

“Fakat şu aşamada Rusya ve Azerbaycan tüm imkanlarını kullanmaları halinde TANAP üstünden Türkiye’ye azami 5 milyar metreküp doğalgaz verebilir ki, bu kapasite genişlemesi ve dolayısıyla bir takım yeni yatırımlar talep etmektedir” diyen Mehman Aliyev, son olarak, “Halihazırda Rusya’nın Azerbaycan’dan bu şekilde bir talep ve isteğinin bulunduğunu düşünmüyorum. Şimdi tüm dikkatler Ukrayna’daki muharebeye odaklanmışken ve birçok şeyin sonucunun savaşın sonucuna endeksli olduğu açıkken; Azerbaycan üstünden Rusya doğalgazının Türkiye’ye sevk edilmesi ihtimalini yok şeklinde değerlendiriyor” ifadelerini kullandı.

“Top Türkiye’nin sahasında; Ankara’nın atacağı adımlar Washington’da dört gözle planlanıyor”

Rusya’yla ilişkilerin dozuna dair Batı’dan uyarıların gelebileceğini daha 29 Mart’ta İstanbul’da gerçekleşen Rusya-Ukrayna heyetlerarası buluşmasının ertesinde ima edenler oldu. 

Kuşkusuz, Türkiye’nin son yıllarda kendi imkanları çerçevesinde izlediği politikaların ülkeye mühim kazançlar sağladığını kimsenin inkar edemeyeceği şeklinde, bilhassa Batılı müttefiklerle yaşanmış olan problemler da tamamen ortadan kalkmış değil.

Son günlerde ABD Maliye Bakanlığı’nda hem Türkiye’nin Gömü ve Maliye Bakanlığı’na ve hem ülke kapitalizminin mühim STK’larından biri konumundaki TÜSİAD’a intikal ettirilmiş uyarı mektupları, yeni anlaşmazlıkların başlangıcını teşkil edebilir mi? 

Washington’dan ABD Yabancı Medya Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi Alex Raufoğlu, Independent Türkçe‘nin sorusunu şu sözlerle cevapladı:

Şu anda Türkiye-Rusya ilişkileri oldukça kırılgan bir dönemde. Biden yönetimi bir taraftan yaptırımların etkili olması için yasal boşlukları kapatarak ve ülkeler nezdinde lobicilik çalışmalarını güçlendirmek için bastırırken, ben ABD Başkanı Sözcüsüne bu suali yöneltmiş ve şu yanıtı almıştım:

‘Rusya’nın mevcut rejimini zayıflatmak için biz yasal anlamda elimizden gelen her şeyi yapıyor ve bu çalışmalarımız çerçevesinde dünyanın dört bir tarafındaki müttefiklerimizle temaslarımızı daha da sıkılaştırıyoruz.’
 

Alex Raufoğlu.jpg

ABD Yabancı Medya Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi Alex Raufoğlu

 

Washington açısından şu anda Türk-Rus ilişkileri çerçevesinde masada iki mevzu bulunduğunu söyleyen Alex Raufoğlu, “Birincisi, Rusya’ya uygulanan yaptırımlar; ikincisi ise S-400 füzelerinin ikinci partisinin alınması. Ankara ikinci partiyi almaya hazırlanırken, Biden yönetimi garip şekilde bu işin üstüne gitmedi. Burada adeta Washington Ankara’ya siyasal bir kredi açıyor. Zira halihazırda Rusya’ya yaptırımlar çerçevesinde Türkiye-ABD ilişkileri de bir kontrol periyodu yaşıyor. Washington’da sorulan sual şu: Rusya’yla ilişkilerini geliştiren Türkiye bunun ne kadarını kendi güvenlik sorunlarını çözmek için kullanacak? Zira Türkiye, S-400’lerin ikinci partisini kendi güvenlik çıkarlarıyla ilintilendirmeye çalıştı. Eğer bu girişimler Batı’yla müttefikliğe hizmet etmeyip de Putin rejimine nefes aldıracaksa, o vakit bu ilişkilerin Türkiye’nin kendi güvenliğini sağlama alma tedbirleri çerçevesinden çıkacaktır. Washington için burası fazlaca kırılgan ve ince bir nokta olup, Ankara’dan gelen sinyaller dikkatle çözümleme ediliyor” diye konuştu.

“Bu bakımdan önümüzdeki haftanın önemine dikkat çekmekte yarar var diye düşünüyorum” diyen Alex Raufoğlu, sözlerini şu şekilde sonlandırdı:

Rusya’ya yaptırımlar mevzusunda Washington’dan Türkiye’ye giden mektupların ciddiye alınması icap ettiğini düşünüyorum. ABD’nin Rusya’ya yapmış olduğu baskıları yumuşatacağını düşünenler yanılıyor. Hâlihazırda ABD’nin tek amacı Türkiye’yi güçlendirmek ve Rusya’yla ilişkiler sarmalından ciddi hasar almadan çıkmasını sağlamaktır. Bu mevzuda konuşurken ABD’li yetkililer Türkiye’nin stratejik önemine vurgu yapıyorlar, açıklamalara bu üslup hakim. Şu anda top Türkiye’nin sahasında; Ankara’nın atacağı adımlar Washington’da dört gözle planlanıyor.

ABD haricinde ortalama elli ülkenin Rusya’ya uyguladığı ağır yaptırımlar ortamında Türkiye-Rusya ilişkilerinin derinleşmesi S-400 vakasındaki şeklinde iki müttefikler içinde yeni bir soğukluk periyodunu getirir mi? 

Yoksa bu defaki ikazlar geri adım atılmasında etkili mi olacak?

Şu anda birilerinin bir şeyler bildiğine inanan var mı acaba? 

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan