• Sal. Kas 29th, 2022

Neredesin ey özgürlük! | Independent Türkçe

Byadmin

Eyl 29, 2022

Osmanlı’nın son dönem sadrazamlarından olan ve Tunus’un İbn Haldun’dan sonraki en mühim ikinci adı kabul edilen Tunuslu Hayrettin Paşa, bundan 150 yıl kadar ilkin “İslâm uygarlığı niçin geri kaldı? Batı uygarlığı niçin devamlı yükselirken İslam uygarlığı dibe vurdu ve aramızdaki fark niçin bu kadar açıldı? Onların coğrafyaları mı daha uygun, iklimleri mi daha güzel, toprakları mı daha verimli, İnsanları mı daha akıllı, yoksa ırkî bir üstünlükleri mi söz mevzusu?” şeklinde bazı sorular sorar.

Fakat yalnız sual sormakla kalmaz ve mevzuyla ilgili kapsamlı bir araştırmaya koyulur. 

Kur’an, sünnet ve İslam zamanı başta olmak suretiyle Doğu’dan ve Batı’dan fazlaca sayıda düşünürü okur, eserlerini inceler ve ülkelerin durumlarını araştırır.

Aslolan odaklandığı mevzu ise İslam medeniyetinin niçin geri kalmış olduğu ve Batı medeniyetinin iyi mi bu kadar süratli yükseldiğidir. 

Tunuslu Hayrettin Paşa, bu mevzuyu enine boyuna araştırdıktan sonrasında, bu araştırmanın neticelerini 1873’de değindiği “Ülkelerin Durumunu Tanımak İçin En Güvenilir Yol” adlı eserinde toplar.

Bu kitabında Paşa, başta sordurulmuş olduğu suali şu demek oluyor ki, “Onlar ile bizim aramızda niçin bu kadar fark var? Onların coğrafyaları mı, iklimleri mi, toprakları mı daha elverişli, ırkî bir üstünlükleri mi var?” sorusunu yeniden sorar ve tüm bu sorulara “Elbet ki hayır!” yanıtını verir.

Şu demek oluyor ki farkı oluşturan sebebin coğrafya, iklim, ırk, dil, din ya da kültür olmadığını söyler.

  
“Peki, o süre aslolan sebep nedir?” sorusuna ise Paşa, “özgürlük” yanıtını verir; bilhassa de dört özgürlüğün altını çizer.

Paşa’ya nazaran bu özgürlüklerin önünü açan toplumlar gelişip zenginleşirken; bu özgürlükleri baskılayan baskıcı ve yasakçı toplumlar ise sırasıyla duraklama, çözülme, çürüme ve çökme aşamalarından geçerek tarih sahnesinden silinirler.

Şimdi gelelim Paşa’nın altını çizdiği özgürlüklere;

Bunlardan birincisi, bireysel özgürlüklerdir. Şu demek oluyor ki düşünce ve fikir özgürlüğü, din ve vicdan özgürlüğü, kılık giyim özgürlüğü, girişim özgürlüğü, gezi özgürlüğü vb. özgürlükler.  

İkinci özgürlük alanı basın özgürlüğüdür. Şu demek oluyor ki basının özgürce gösterim yapabilmesi, eleştiri yapabilmesi, gazetecilerin işlerinden atılmaması, hapsedilmemesi, basına sıkıdüzen uygulanmaması, basının iktidar ve muhalefete eşit yer vermesi vb. özgürlüklerdir. 

Paşa’nın altını çizdiği üçüncü özgürlük alanı siyasal katılım özgürlüğüdür. Şu demek oluyor ki siyasal yasakların olmaması, sudan bahanelerle partilerin kapatılmaması, tadı kararlarla kurumlara kayyum atanmaması, adayların tepeden belirlenmemesi, her insanın eşit şartlarda siyasete girebilmesi vb. özgürlükler. 

Dördüncü özgürlük alanı ise piyasa özgürlüğüdür. Şu demek oluyor ki piyasanın özgür ve özgür olması, devletin piyasada bir rakip olarak değil; hukuku, emniyeti ve adaleti elde eden bir erkek oyuncu olarak var olmasıdır.     

Paşa’ya nazaran, bu özgürlükler güvence altına alınmadan bir ülkeyi geliştirmeye ve zenginleştirmeye çalışmak havanda su dövmek gibidir.  

Bu bölüm, mevzuyla ilgili referans noktalarını ihtiva eder. (Related Nodes field)

Açıktır ki son 10 yılda 11 bin gazetecinin işten atılmış olduğu; yüzlerce gazeteci, aydın ve entelektüele televizyona çıkma yasağı uygulanmış olduğu, senelerdir bağımsız gazetecilerin yetkililere sual soramadığı, attıkları tweetler yüzünden on binlerce insanoğlunun ceza almış olduğu, yargı mensuplarının iktidara yakın suçlulara dokunamadığı, mahkemeler tarafınca verilen on binlerce berat kararının uygulanmadığı ülkemizin

Hayrettin Paşa’nın önerilerinden alacağı fazlaca şey olsa gerek.  

Kim bilir bir ihtimal o süre ülke olarak basın özgürlüğü endeksinde dünyada 180 ülke arasından 149’uncu olmaktan; son 10 yılda özgürlükler alanında dünyada en fazlaca geri giden iki ülkeden biri olmaktan ve en önemlisi gelişmenin önde gelen dinamiklerinden önde gelen özgürlüğün önemini keşfederek bunca işsizlik, yoksulluk, yaşam pahalılığı ve sefalete maruz kalmaktan kurtuluruz.   

Slm ve muhabbetle…

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan