• Per. Ara 1st, 2022

PODCAST | Antik İsrail’in öteki dinlere meydan okuması

Byadmin

Eyl 24, 2022

İsrail halkı bıraktıkları muhteşem mirasları ile antik dünyada kendilerinden sıkça bahsettirirken, onların mirası günümüzde birçok cemiyet tarafınca teslim alındı ve korundu.  

İlk tevhitçilerden bazılarıydılar, tek bir tanrıya tapıyorlardı, ona Yahova diyorlardı.

1.jpg

İbranice Mukaddes Yazılar da dahil olmak suretiyle, antik dünyadaki dini metinler Yahudiliğin temel metinleri olarak kabul görür.  

İbranice Mukaddes Yazılar bununla beraber Hıristiyanlığın Eski Ahit’in temelini oluşturuyordu ve İslam, mukaddes yazıların bir kısmını tanrısal vahiyler olarak kabul ediyor.  

Başka, yaygın dini etkisinde bırakır de vardı; mesela, Hristiyanlar ve Müslümanlar İbrahim, Musa ve Davut dahil olmak suretiyle, birçok figürü ve İbranice Mukaddes Yazılar‘daki On Komut benzer biçimde öğretileri fazlaca mühim görüyorlar.

Ek olarak, İbranice Mukaddes Yazılar, statüden bağımsız olarak her insanın yasalara uymak zorunda olduğu fikrini içeriyordu.

İsrail Birleşik Krallığı, Kudüs’teki yeni başkenti ile birleşik, varlıklı bir devletin kurulmasıyla ilişkili bir “altın çağ” idi.

Bu medeniyetin gelişmiş dini gelenekleri, krala verilmiş siyasal gücü, anıtsal mimarisi ve yönetimsel yenilikleri vardı.

Bununla birlikte kuvvetli bir askeri, fazlaca sayıda üniter devleti, uzun mesafeli tecim ağları ve yabancı devletlerle köklü diplomatik ilişkiler sürdürdü.
 

2.JPG

Toplumsal örgütlenme hususunda bölgesel halkları da etkilemeyi başaran, bölgedeki istikrarın kurulup ve korunması açısından oldukça savaşım eden İsrail halkı, bu yönüyle ön plana çıkmayı başardı.

Devlet politikaları açısından bir sürekliliği benimseyen, yasa ve mukaddes metinlerle de iktidarlarını pekiştirerek siyasal teokratik bir yapı oluşturmayı hedeflediler.

İlk tebliğciler olarak anılmaya layık bulunan, bununla beraber kendilerinden sonraki tüm inanç ve kültlerde kendilerinden bir şeyler barındırmış ve onları derinden sarsmışlardı. 

Kitab-ı Mukaddes’te yer edinen tüm etik değerlerin Yahova’nın mukaddes birer emri olarak benimsen Yahudi inanç sisteminde, öteki tüm uluslar bu yasalardan payına düşeni almışlardı.

Evrensel terbiye kuralların öteki tüm uluslarda aynı kıymet haiz olduğu görüşü birazcık tamamlanmamış kalsa da genel seviyede Tanrı’nın buyruğuna itaat etmek erdem olarak görülebilir.

Tanrı’nın buyrukları her medeniyetin keskin bir kılıcı olarak onları ortadan ikiye bölmekteydi.

Erken dönem İsrail yasaları, geleneksel cemiyet yapısını direkt şekillendirmiş ve bu yasaların Antik Yakındoğu içinde yayılması uzun dönemler süresince sürmüş olmasına rağmen, net bir halde bölge halkları üstünde tahkim kurabilmişlerdir.

Öyleki ki geç İsrail yasalarının Erken Hristiyan yasalarının temelini teşkil etmiş olduğu, kaynak olarak antik metinler ve Kitab-ı Mukaddes kullanılmıştır.  
 

 

Midrash, çoğunlukla M.S 5’inci yüzyıldan ortaçağ dönemine kadar derlenen İncil metinlerini yorumlayan ve detaylandıran bir edebiyat biçimidir.

Bu kategorideki kitaplar çoğu zaman İncil hikayelerindeki boşlukları doldurmak benzer biçimde ortak yorumlama yöntemlerini paylaşır.

Midrash bölümleri Talmud süresince çoğunlukla görülürken, bununla beraber bir benzetme gibidir.

Yahudi Mukaddes Yazılarında bulunan eski bir öğretinin ayrıntılarını yada çağıl bir uygulamasını vermek için bir izahat yada öykü kullanan bir Yahudi öğretim aracıdır.  

Gerçek olarak kabul edilmesine karşın, Midrashim Mukaddes Kitap olarak kabul edilmez. 

Yahudiler, Tanrı’nın Musa’ya Sözlü Yasa’yı da verdiğine inanıyor (Yasayı ayrıntılandıran bir takım yönerge).

Sözlü Yasa, Mişna adında olan yazılı şekilde derlenmiştir. Buna ek olarak, hahamlar ve bilim adamları kendi açıklamalarını eklediler -bazıları doğru ve bazıları bir tek uydurma; aslına bakarsak, bazıları başkalarıyla çelişiyor.

Ek açıklamalar Gemara’da derlendi. Sözlü Hukuk/Mişna ve Gemara’daki bu talimatlar kısa benzetmeler yada Midrashim biçimindedir.

Midrashim’in iki temel kategorisi vardır. Tek bir mevzu yada kitap üstünde Midrashim koleksiyonu da Midrash olarak adlandırılır.

Midraş Halakhah

İbranicede halakhah, Tevrat ve Mişna’da verilen yasayı ifade eder.

Dini, törensel ve sivil düzenlemeleri ihtiva eder. Öyleyse Midrash Halakhah bu yasalara izahat getiriyor.

Midrash Halakhah, Exodus üstündeki Mehkilta, Levililer üstündeki Sifra ve Sayılar ve Tesniye üstündeki Sifrei’ye ayrılmıştır.

Hepsi, Tevrat’taki pasajların, kimin hangi zamirle anıldığına kadar detaylı açıklamalarını verir.

Ek olarak, her yasanın niçin olaya müdahale ettiğini açıklamaya çalışıyorlar.

Mesela, Tesniye 6: 6-9’daki Şemada, Midraş Halakhah, “bu kelimeler” ile neyin kastedildiğini, “niçin uzandığınızı ve ne süre kalktığınızı” ve yasayı gözlerinizin arasına iyi mi takabileceğinizi açıklar.

Midrash Halakhah, tapınağı olmayan bir Yahudilik için merasim yasasını tekrardan yorumlamada da gerekliydi.

İki değişik haham okulu üç kitabı derledi. Bir okul, her kelimenin kasıtlı olarak yerleştirildiğine ve başka bir yasaya dönüşme potansiyeline haiz olduğuna inanıyordu.

Diğeri, Mukaddes Yazıların, insan hitabı benzer biçimde, hakkaten hiçbir şey ifade etmeyen gelişimlere doğal olarak olduğuna inanıyordu.

Midraş Aggadah

Midrash Halakhah’ın aksine, Midrash Aggadah hikayeler, karakterler ve etik ikilemler hakkında daha çok konuşur.

4.JPG

Midrash Aggadah, Mukaddes Yazıları alma ve çağıl bir uygulamayı alay etme mevzusunda uzmanlaşmıştır.

Tek bir pasajın birkaç yorumu, doğru bir yorum tanımlanmadan birbiri ardına oturabilir.

Mukaddes Yazılarda verilen kısa ve kafa karıştırıcı hesapları açıklamak için sahne arkası hikayeleri eklenmiş olur.

Midrash Aggadah’ın tam anlamıyla Mukaddes Yazılar olması amaçlanmamıştır -tefekkür için daha çok atlama noktası.

Bugün hala feminizm ve Soykırım benzer biçimde şeyleri açıklamak için kullanılıyorlar.

Midrash Rabbah, Midrash Aggadah’ın Yahudi yazılarında olmasına karşın, Midrash Aggadah’ın en uyumlu koleksiyonudur.

Midrash Rabbah aslına bakarsak her biri Tevrat’ta ve beş Megillot’ta (Süleyman’ın Şarkısı, Ruth, Ağıtlar, Vaizler ve Esther) olmak suretiyle on cilttir.

Her cilt, 5. ve 8. Yüzyıllar içinde toplanan Midrash Aggadah’ı ihtiva eder. “Rabbah”, “büyük” anlamına gelir ve öteki minik koleksiyonlar mevcut olsa da, her kitabı Tanah’ın verilen kitabındaki en büyük Midrash Aggadah koleksiyonu olarak tanımlar.

Bir Midrash Aggadah, bir pasajla ilgili bir şiir, bir pasajın bahsetmiş olduğu etik bir düşünceyle ilgili bir vaaz yada bir karakterin davranışını açıklayan bir öykü olabilir.

Bazıları yazıldıkları zor zamanları yansıtıyor ve bazıları hiçbir yerden çıkmıyor benzer biçimde görünüyor.

Öteki Midraşlar

1 ve 2 Samuel, Mezmurlar ve Atasözleri benzer biçimde öteki Midrashim koleksiyonları da var. Ötekiler topikaldir ve çeşitli mevzuları kapsar.

Midrashim Mukaddes Yazıların doğru yorumları mı?

Bazıları muhtemelen öyledir. Fakat gerçek bir standardizasyon yoktur ve bir Hristiyan’ın gerçeğin ne olduğu ve neyin olmadığı mevzusunda kafasının karışması kolay olacaktır.

İkinci Timothy 3: 16-17, tüm mukaddes yazıların Tanrı’dan esin aldığını ve yönerge için uygun bulunduğunu ve bunun kesinlikle Eski Ahit’i içerdiğini söylüyor.

Sadece Midrash’ın açıklamalarını, spekülasyonlarını ve hikayelerini içermez.

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan