• Per. Ara 8th, 2022

Sel felaketine karşı bioswale ve yağmur bahçeleri (1)

Byadmin

Eki 1, 2022

Sel, oldukca maliyetli organik tehlikedir.

Naturel su yolları ve dere/dere ağızları ile yer altı suyu kaynakları, kentlerde koruma gerektiren başlıca varlıklardır.

Ani ve şiddetli kentsel yağmur suyu akışı, drenaj, ekolojik, kültürel, rekreasyonel, peyzaj ve su yollarının miras değerleri üstünde negatif etkilere niçin olabilir. 

Doğru yönetilmeyen yağmur suyunun yerüstü ve yeraltı sularına deşarjı sığ yeraltı sularının standardını negatif etkileyebilir.

İklim değişikliği, nüfus artışı, şehirleşmeye ve sanayileşmeye bağlı olarak su tüketiminin ve su kirliliğinin artması ve temiz su kaynaklarının giderek azalması yakın bir gelecekte su kıtlığı gerçeği ile ciddi boyutlarda yüzleşeceğimizin habercisidir.

Şehirleşmede aşırı betonlaşma ve asfaltlaşma, kentsel ısı adası tesiri şiddetlenmekte, yağmur suyunun toprakla buluşmasını zorlaştırmakta ve yağmur suyunun sel felaketine dönüşmesi şiddetlenmektedir. 

Yağmur sularının tutulması, kullanılması ve yaşamsal döngüye yeniden kazandırılması amacıyla su tutma teknikleri geliştirilmiştir; çatılardan ve yüzeylerden olmak suretiyle iki değişik teknik kullanılmaktadır.

Şehirlerde sel felaketini azaltmak, yağmur suyunun toprak buluşmasını sağlamak ve yeraltı su kaynaklarını beslemek amacıyla gelişmiş ülkelerdeki birçok şehirde yağmur bahçeleri/ bioswales/biyo-hendek uygulaması yaygınlaştırılmaktadır.

Sel felaketine karşı yağmur suyunu çevreyle uyumlu ve güvenli şekilde yönetmek için;

  • Bioswales/biyo-hendekler/yağmur bahçelerinde,
  • Çatılarda

yağmur suyu hasadı yapılması planlanmalıdır.

Yağmur bahçeleri/bioswales/biyo-hendekler/yağmur bahçelerinde yağmur suyunu yavaş toplamak, sedimentlerin çökelmesini sağlamak, sızmak, filtrelemek ve adsorpsiyon için kullanılan kolay peyzaj özellikleridir.

Bu sistemler, çoğu zaman yağmur suyu akışın yavaşlatılması, yağmursuyu kalitesinin iyileştirilmesi ve hedefine ulaştırma sistemlerini tanımlamak için birbirinin yerine kullanılır. 

Şehirlerde bioswales/biyo-hendekler/yağmur bahçesi yapılmadığı sürece sel felaketleri ve sel baskınları azaltılamaz. Bioswales ile yeraltı su kaynakları beslenir ve yağmur suyunun kirlenmesi önlenir.

Yağmur bahçeleri/bioswales/biyo-hendekler, nebat örtüsünün organik kabiliyetini ve topraklarda yağmur suyun organik olarak arıtılmasını ve dren edilmesini emniyetli şekilde gerçekleştirmek için tasarlanmış mühendislik bahçeleridir. 

Yeşil altyapı oluşturmanın çevresel faydalar:

  • Azaltılmış ve geciktirilmiş yağmur su hacmi
  • Azaltılmış lokalize sel felaketi
  • Artırılmış su tutma

sağlanır.

    
Bioswales/biyo-hendekler/yağmur bahçeleri yaparak şehirde gölgeleme sağlanması, güneş ışınlarının beton benzer biçimde ısı emici malzemelere ulaşmasının engellenmesi, suyunun buharlaşmasının önlenmesi ve organik soğutma havası oluşması kentsel ısı adası tesiri azalır. Bu binalarda daha azca enerji kullanımına yol açabilir.

Bioswales/biyo-hendek/yağmur bahçesi uygulaması ile yağmur suyu akışındaki hacim azalmalarının yüzde 50 ila yüzde 94 içinde azaldığı tespit edilmiştir.

  • Yeraltı akiferine yağmur suyu şarjı olur.
  • Derelerin çevresinde aşınma azaltılır.
  • Arılar, kelebekler, böcekler ve kuşlar, yardım tozlaşma için Habitat oluşturma sağlanır.
  • Geliştirilmiş biyolojik çeşitlilik artırılır.
  • Geliştirilmiş ekolojik hizmetler artar.
  • Oksijene dönüştürerek bitkiler tarafınca atmosferik CO2 (karbon dioksit) azaltılır.
  • Atık ve gıda geri dönüşüm sağlanır.

Ek olarak, yeşil altyapı ile yeşil alanlar eklemeye ve dünyaya yaban yaşamı çağrı yöntemiyle topluluklara güzelleştirmek olabilir.

Toplumsal yaşam gücü yararları:

  • Geliştirilmiş güzel duyu
  • Artan etkinlikler
  • Azaltılmış gürültü kirliliği
  • Geliştirilmiş hava kalitesi
  • Geliştirilmiş koridorlar insanların adım atma yada bisiklet binmeyi teşvik edilmesi
  • Geliştirilmiş insan sağlığı
  • Geliştirilmiş açık termal konfor.

Ağaçlar evlere ve yayalar direkt gölge ile destek verir. Daha azca ısı depolamak ve bir soğutma bloğunun daha azca olacak şekilde yeniden atmosfere daha süratli betondan daha ısıyı dönmek ve onlar terleme ile çevredeki havayı soğutmak.

Bioswaleslerde çoğu zaman;

  • Toprağı stabilize etmek,
  • Yağmur suyu akışını yavaşlatmak,
  • Akın yağmur suyunu emmek, 

için iklime dayanıklı bölgesel bitkiler kullanır.

Ergonomik ve ekonomik bioswale/yağmur bahçesi/bio-hendek uygulamaları ile yağmur suyunun kanalizasyona karışması önlenir.

Yağmur suyunun evsel atıklsularla kirletilmesi önlenir. Şehirlerin daha yeşil ve serin kalması sağlanır.

Yağmur suyunun göllendiği ve kanalizasyonun taştığı yerlerde ilk olarak bioswales yapılır.

Yağmur bahçeler/bioswales/biyo-hendekler:

  • Naturel kentsel altyapının özüdür.
  • Yeraltı suyu besler.
  • Suların kirlenmesi önlenir.
  • Su standardını iyileştirir.
  • Naturel habitatlar oluşturur.
  • Biyolojik çeşitliliği artırır.
  • Havayı temizler.
  • Oldukça azca bakım gerektirir.

Bioswales/biyo-hendekler/yağmur bahçeleri sistemleri çoğu zaman geçirgen zeminlere ve nispeten düşük yeraltı suyu seviyelerine haiz alanlar için bilhassa tercih edilir.

Lüzumlu olan tek inşaat faaliyeti, eğimli duvarlara haiz doğrusal bir çöküntü kazmaktır. 3:1’den daha dik olmayan yan eğimlerle parabolik yada yamuk şekiller önerilir.

Bioswale/biyo-hendek, su standardını kısmen arıtmak, taşma potansiyelini azaltmak ve yağmur suyunu eleştiri altyapıdan uzaklaştırmak için kullanılan bir biyolojik tutma şeklidir.

Bu sistemler, biyo-tutma hücrelerine uygulanan daha tipik 2: 1’den oldukca daha büyük uzunluk ve genişlik boyutlarına haiz doğrusaldır.

Kolay bir bioswale 4 değişik katmana ayrılmıştır:

  1. Bir bioswale’nin en üst katmanı, yağmur suyuyla temas için yüksek oranda yüzey alanı elde eden yakından paketlenmiş nebat örtüsü ile ilgilidir. Otlar ne kadar kalınca ve ağır olursa, bio-hendek kirleticileri o denli iyi filtreleyebilir. Hususi olarak seçilmiş bitkiler (tercihen mahalli bitkiler) yüksek gıda alma kabiliyetine sahiptirler.
     
  2. Nebat örtüsünün altına emici görevi gören bir kum tabakası serilir. Yağmur suyundaki kolloidlerin daha büyük kütleler halinde toplanmasına ve sudan filtre edilmesine ve kolaylaştırmasına niçin olur.
     
  3. Bu katmanın altında, jeotekstil ile çevrelenmiş bir çakıl, cüruf yada pişmiş kil pelet katmanı bulunur. Bu malzemelerin büyük boş boşlukları vardır ve bu da yağmur suyunun dışarı akmasını sağlar. Katmanın tortu yada kökler tarafınca tıkanmasını önlemek için katman jeotekstille paketlenir.
     
  4. İkinci katmanın altına bir sızma borusu/tahliye borusu yerleştirilmiştir. Şiddetli yağış esnasında bir biyoswale’nin bankalarından taşmasını önlemek için, direkt drenaj borusuna bağlanan taşmalar eklenmiş olur.

Çatılardan ve sokaklardan gelen yağmur suyu tortu, yağ, bakteri ve yapıt metalleri bir yağmur suyu sistemine taşır. Su borularla uzaklaştırılır. Kimi zaman tedavi edilir, bir çok vakit yapılmaz. 

Bioswale/biyo-hendek/yağmur bahçeleri uygulama örnekleri Biçim 1‘de verilmiştir. 
 

 

1-.JPG

Biçim 1. Bioswale/bio-hendek/yağmur bahçeleri uygulaması

 

Bioswales/biyo-hendekleri/yağmur bahçeleri;

  • Yağmur suyunun göllendiği bölgelere,
  • Orto refüjlere,
  • Otoparklara,
  • Kaldırım kesitlerine,
  • Yol kenarlarına,
  • Şevlere,

uygulanır.

Yağmur bahçesi/bioswales uygulamasında üç temel kriter;

  • Yağmur suyu toplanır ve yavaşlatılır. 
  • Yağmur suyu yayılır.
  • Yağmur suyu toprağa emdirilir. 

Yağmur bahçeleri/bioswales/biyo-hendekler, aynı boyutta çim alanından yüzde 30 daha çok su emebilir. 

Bioswale malzemesi seçimi ve yeri eleştiri tasarım seçimleri:

  • İyi drene edilmiş topraklara haiz alanlarda uygulandığında bioswale işlevi ve arıtımı iyileştirilir.
     
  •  Fena drenajlı alanlar bir alt drenaj sistemi gerektirir.
     
  • yüzde 5’ten büyük eğimler, depolama hacmini kolaylaştırmak ve sızma süresini uzatmak için akışa dik çoklu hendek blokları yada bentler gerektirir.
     
  • Fosfor kontrolünün mühim olduğu durumlarda, inşaatta kullanılan topraklar düşük fosfor içeriğine ve yüksek fosfor emme kapasitesine haiz olmalıdır.
     
  • Azot kontrolünün mühim olduğu durumlarda, toprağa dahil edilen malç ve organik madde yüksek karbon/azot oranına haiz olmalıdır.
     
  • Yüksek akışları güvenli bir halde iletmek için yüksek akış baypası (çıkış yada denetim yapısı) dahil edilmelidir.

Bioswale uygulaması ile;

  • Akıllı yağmur suyu yönetimi sağlanır.
  • Yağmur suyu akışı hızını yavaşlatarak sel dönüşmesi sağlanır.
  • Yağmur suyunu organik olarak filtre eder.
  • Yağmur suyunun kanalizasyona karışması önlenir.
  • Aşınma riski azaltılır.
  • Yeşil alanları artırılır.

Yağmur bahçelerinin/bioswales/biyo-hendeklerin yararları;

  • Yüzey akışla gelen yağmur sularının temizlenmesinde organik filtre görevi yaparak suyu temizlemek ve yeraltı sularının beslenmesini sağlamak.
  • Uygulanmış olduğu yere özgü flora ve fauna için uygun ortam oluşturmak ve biyolojik çeşitliliği çoğaltmak.
  • Yağmur sularının etkin olarak kullanımını sağlamak.
  • Drenaj çözümlerine ekonomik ve sürdürülebilir olanak sunmak.
  • Ortamın rutubet dengesinin korunmasına destek olmak.
  •  Yağmur suyunun yüzey akış hızını düşürerek, kontrollü olarak akmasını sağlamak, bununla beraber getirmiş olduğu toprak kaybını önlemek.
  • Ara. yolları, yürüyüş yolları ve otoparklar benzer biçimde sert yüzeyli alanlarda istenmeyen su birikintilerini toplayıp yönlendirerek doğaya geri kazandırmak.​​​​
  • Güzel duyu bir görünüm oluşturmaktır.

Bioswale uygulaması avantajları

  1. Yağmur suyu taşmasını en aza indirir, yüzey suyunun standardını iyileştirir ve yeraltı suyunun tekrardan doldurulmasına destek verir. Yeraltı suyunun taşması durumunda, bioswales drenaj sistemleri olarak hizmet edebilir.
  2. Bölgedeki ısı stresini azaltmaya destek olabilir.
  3. Nebat örtüsü ve su birikintileri bölgedeki hava standardını iyileştirir.
  4. Çeşitli nebat örtüsüne haiz bioswales, güzel duyu ve rekreasyonel kıymeti arttırır.
  5. Nebat ve böcek türlerinin biyolojik çeşitliliğini arttırır.
  6. Su arıtma ve dağıtımını kolaylaştırır.
  7. Taşkınları azaltır.
  8. Duyarlı alanları korur.
  9. Kentsel yeşil artırır.
  10. Yağmur suyu ile taşınan kil ve kum benzer biçimde kirleticileri meblağ.

Bioswales/biyo-hendeklerin/yağmur bahçelerinin su kalitesi üstündeki yararları:

  • Mahalli su yollarını yağmur suyu kirleticilerinden korur.
  • Kuşlar ve kelebekler de dahil olmak suretiyle yırtıcı yaşam için yaşam alanı oluşturur.
  • Yağmur suyunu filtreleyerek noktasal olmayan kirliliği azaltır.
  • Sivrisinekleri çekebilecek durgun suyu (su birikintileri) azaltır. 
  • Yıl süresince çeşitli çiçek ve bitkilerle rengarenk bahçeler oluşturur. 
  • Kurulumdan sonrasında azca bakım gerektirir.

Bir kez hazırlandıktan sonrasında bioswales/biyo-hendekler/yağmur bahçeleri suya ve gübreye gerekseme duymadıkları için oldukca azca bakım gerektirir.

Yağmur bahçeleri/bioswales/biyo-hendekler, göl, gölet akarsu ve yeraltı suyunun su standardını çoğaltmak için yapılır. 

Şehirlerdeki cadde, sokak, park-bahçe yada öteki taş döşeli alanlarda yapılacak yağmur bahçelerinin/bioswales/biyo-hendeklerin tasarımı, yapımı ve bakımı hakkında genel bir informasyon vermektedir.

Bioswales kendi boyutunun 231 katı yağmur suyunu yakalar ve dren edebilir.

Minik boyutlu biyoswales bile yağmur suyu akış hacimlerini mühim seviyede azalttığı tespit edilmiştir. 

Son söz

Kuraklık, sürdürülebilir kalkınmanın önündeki en büyük tehditlerden biri.

Kuraklığın 2050’e kadar dünya nüfusunun yüzde 75’inden fazlasını etkileyeceği tahmin ediliyor.

Kuraklığa dayanıklı biyoswales peyzaj estetiğini geliştiren uygulamaları ve mahalli bitkiler ile sürdürülebilir bir altyapı planlanabilir.

Şehirlerin ısı adası tesirini hafifletmek ve soğutmada elektrik enerjisi tüketimini azaltmak için yağmur suyunun göllendiği ve kanalizasyonların taştığı bölgelere yağmur bahçeleri yada bioswales yapılmalı.

Yağmur suyu biyo-hendeklere organik olarak akacak şekilde planlama ve uygulama yapılmalı. 

Çoğu zaman kentsel alanlarda, yolların yakınında yada içinde kurulan nebat örtüsü, doğrusal ve düşük eğimli bir yapıdır.

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan