• Sal. Kas 29th, 2022

Zambiya’da parasız eğitime geçişin yankıları

Byadmin

Eyl 29, 2022

Afrika’nın itimat ve istikrara haiz ender ülkelerinden önde gelen Zambiya’nın adı, gerek dünya basınında gerekse Türkiye medyasında pek azca duyuluyor. 

Aslen Zambiya, yıl boyu yeşil kalan doğası, UNESCO Dünya Mirası sıralamasında yer edinen Viktorya Şelaleleri, ulusal parkları, varlıklı bakır ve nikel madenleri, organik ziraat emekleri, oldukca sayıda endemik nebat ve hayvan türüyle kıtanın her anlamda gelecek vadeden dinamik ve gelişen ülkeleri içinde. 

Ülkenin İngiliz yönetimine karşı verdiği bağımsızlık mücadelesinde gösterdiği üstün başarılarla anılan, kurucu önder Kenneth Kaunda, 72’den fazla etnik grubu “Tek Zambiya, Tek Millet” sloganıyla bir araya getirmiş ve neredeyse tüm Afrika’da yaygın olan kabile milliyetçiliğini ikinci plana iterek refah dolu bir ülke inşa etmiş. 

Komşu ülkelerin yaşamış olduğu iç çatışmalar ve siyasal gerginlikler göz önüne alındığında Zambiya, bölgede güvenli ve istikrarlı ülke olarak öne çıkıyor.
 

Hakainde Hichilema aa.jpg

Zambiya Devlet Başkanı Hakainde Hichilema / Fotoğraf: AA

 

Geçen senenin ağustos ayında gerçekleşen başkanlık seçimleri de sorunsuz ve demokratik yollardan gerçekleştirildi. Yeni hükümet, geride bıraktığı bir yıl içinde kayda kıymet başarılara imza attı. 

Kendisi de bir iş adamı olan Devlet Başkanı Hakainde Hichilema (halk arasındaki lakabı HH), ekonomik alanda yapmış olduğu emek harcamalar, istihdam sahalarındaki genişleme, bölgeye gelen yabancı yatırımcıların sayısındaki artış, yolsuzluk ve rüşveti engelleme, güler yüzlü, süratli, güvenilir kamu hizmetleriyle tüm Afrika’ya örnek teşkil edecek politikalar izleyerek takdir topladı. 

Hichilema’nın en fazla dikkat çeken reformlarından biri de eğitim alanında gerçekleşti.

Her insana fırsat eşitliği sunan parasız eğitim reformu ilerleyen yıllarda hem ülkenin hem de kıtanın geleceğini pozitif yönde değiştirecek büyük bir gelişmenin başlangıcı olarak görülüyor. 

Afrika’nın genç ve dinamik ülkesi Zambiya’da 0-14 yaş arası nüfus, toplam nüfusun yüzde 43’ünü oluşturuyor. 

Genç nüfus oranının bu denli yüksek olması, eğitim alanında meydana getirilen her tür çalışmanın son aşama kıymetli bulunduğunu ve ülkenin geleceğine yön vereceğini gösteriyor. 
 

UNICEF.jpg

 

Genç nüfustaki potansiyelin bilincinde olan yeni hükümet, göreve başladıktan kısa bir süre sonrasında parasız eğitim vaadini yerine getirdi ve orta öğretim ile lise dereceli okullarda imtihan ve eğitim ücretlerinin tamamını kaldırdı.  

Normal olarak parasız eğitim uygulaması, kısa süre içinde neticeleri gözlemlenebilecek kadar kolay bir süreç değil.  

Hükümet bu aşamada, hem eğitimcilerin hem de veli ve öğrencilerin sabırlı olmasını isterken, parasız eğitim uygulamasının pozitif sonuçlarının uzun solukta gözlemleneceğinin altını çiziyor.  

Zambiya halkının yüzde 65’i 2 doların altında günlük kazanç ile yaşamını sürdürüyor.  

Pandemi sonrası kapanan iş bölgeleri ve işlevsiz hale gelen bazı meslek alanlarından sonrasında, ekonomik darboğazdan geçen halk için evlatların okul harcamalarını karşılamak büyük bir sorun teşkil ediyor. 
 

UNICEF1.jpg

 

UNICEF verilerine nazaran, ortaöğretime katılım oranı yüzde 67,5. Üstelik ilerleyen eğitim yıllarında oldukca sayıda talebe, aileler okul harcamalarını karşılayamadığı için orta öğretimini de tamamlayamıyor. 

Aynı rapor, liseye kayıt yaptıran öğrencilerin oranını yüzde 42,9 olarak gösteriyor. Eğitimin parasız olmasıyla beraber, kısa süre içinde bu oranların ciddi anlamda yükselmesi planlanıyor.

Cenup yarımkürede yer edinen Zambiya’da mevsimler şimal yarımkürenin tam tersi olacak şekilde seyrediyor. Türkiye ve Avrupa’da kış mevsimin başlangıcı kabul edilen aralık ayında en sıcak günlerini yaşayan Zambiya, mevsimsel farklılıklar sebebiyle eğitim öğretim yılına ocak ayında başlıyor ve kasım ayında bitiriyor. 

En uzun yaz tatili ise 5 haftalık süreyle kasımın son haftası ve ocak ayının ilk haftası içinde yapılıyor. Toplamda 180 gün devam eden eğitim yılı üç eşit dönemden oluşuyor ve her dönem sonunda okula dörder hafta ara veriliyor. 

Parasız eğitime geçişle beraber, 2022 Ocak ayında ülkenin dört bir yanından binlerce talebe orta ve lise dereceli okullara başvuruda bulunmuş oldu. 

Normal olarak mevcut sistem binlerce yeni öğrenciye istenen düzeyde ve kalitede eğitim verebilecek fizyolojik koşullara ve kafi sayıda uzman öğretmene hemen hemen haiz değil. 

Sadece Zambiya hükümeti eğitim sektörüne 2022 yılı için ortalama 1 milyar dolar bütçe ayırarak, 30 bin yeni öğretmen alımı ve ortalama 120 orta öğretim ve lise binasının inşa çalışmasını planladı. 

Kimi eğitimcilere nazaran öngörülen bütçe dar ve atılan adımlar yetersiz bulunsa da daha ilkin çocuklarını okutmayı hayal dahi edemeyen nice Zambiyalı için tamamı oldukca mühim ve ümit vadeden gelişmeler. 

Hele de orta ve lise dereceli okullara kayıt oranlarının fazlaca düşük olduğu göz önüne alınırsa, bu sayede oldukca sayıda çocuk eğitime ara vermeden devam edebilecek. 
 

2.jpg

 

Eğitim sahasındaki reformlar yalnızca kıtada değil, dünyada yankı uyandırarak Birleşmiş Milletler’in de dikkatini çekti. 

BM Zambiya Temsilcisi Beatrice Mutali, BM Sürdürülebilir Kalkınma İşbirliği Çerçevesi 2023-2027’de belirtildiği suretiyle, eğitimin Zambiya’daki Birleşmiş Milletler Ofisi için kilit bir destek alanı olacağını söylemiş oldu. 

Şimdi akıllarda bu mühim reformun sürdürülebilirliği noktasında bazı sorular var:

Hükümet orta ve uzun solukta eğitim alanındaki reformları ilerletebilecek mi?

Parasız eğitimi sürdürmek için ihtiyaç duyulan kaynaklar iyi mi sağlanacakb?

Ve bu alanda internasyonal kuruluşların yapacağı yardımların ne şeklinde katkısı olacak?

Bunu süre gösterecek. 

“Eğitim dünyayı değiştirebilmek için kullanabileceğiniz en kuvvetli silahtır” diyen Cenup Afrikalı öncü isim Nelson Mandela’nın bilgeliği ışığında, Zambiya’nın bu önemli sahada atacağı öteki adımlar içinde üniversite eğitiminin parasız yapılması ve öğrencilere bilimsel nitelikli çalışmalarını daha nitelikli hale getirebilmeleri için kapsamlı burs imkanları sağlanması planlanıyor. 

Nitekim hükümet, seçimde kazanılmış olduğu zaferi en o kadar da ilk oyunu kullanarak ülkelerinin kaderini değiştirmeyi hedefleyen genç nüfusa borçlu. 

 

 

Kaynaklar:

https://soundafrica.co/un-praises-zambias-education-reforms/ 
https://allafrica.com/stories/202209210021.html
https://www.times.co.zm/?p=119043
https://www.lusakatimes.com/2022/04/25/free-education-will-bear-long-term-benefits-president-hichilema/ 
https://www.unicef.org/zambia/education 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan